Azerbaycan'ın üç renkli bayrağı çağdaşlığı birleştirerek Türk İslam Birliği mesajını veriyor

Bu gün Azerbaycan'da Cumhuriyet günüdür. 28 Mayıs 1918 Azerbaycan Cumhuriyeti, Türk âleminde ve Müslüman Doğuda ilk demokratik cumhuriyet oldu.
Kafkasya Seym’inin dağılmasında hemen sonra, Kafkasya parlamentosundaki Azerbaycanlı delegeler başta Muhammed Emin Resulzade, Ali Bey Hüseyinzade, Ahmet bey Ağaoğlu, Alimerdan bey Topçubaşov, Nesip Bey Yusufbeyli ve b.  bir araya gelerek “Azerbaycan Milli Şurasını” kurdular. Ve “Azerbaycan Milli Şurası” 28 Mayıs 1918 yılında Azerbaycan Cumhuriyetinin bağımsızlığını ilan etti.  Bu Cumhuriyyet, Türk âleminde ve Müslüman Doğuda ilk demokratik cumhuriyet oldu ve parlamenter devlet idi .

Cumhuriyyetin kurucuları Muhammed Emin Resulzade, Ali Bey Hüseyinzade, Ahmet bey Ağaoğlu, Alimerdan bey Topçubaşov, Nesip Bey Yusufbeyli kendi vatanını, halkını ve İslam dinini seven, güzel ahlaka, maneviyata sahip birileri olmakla beraber, hem de, ileri görüşlü ve çok zeki bir şahsiyet olmuşlardı. Bunu Milli Bayrak felsefesine bakınca çok net görmek mümkündür: Türkleşmek, modernleşmek, islamlaşmak, Azerbaycan Cumhuriyeti kurulmamışdan (1918, 28 Mayıs), bu günkü üçboyalı Ulusal Bayrak kaldırılmamışdan (1918, 9 Kasım) önce, yani 19. yüzyılın sonu - 20. yüzyılın başlarında Azerbaycan Türklerinin söz konusu  lider yüzleri bilinçaltında artık onun çizgilerini belirlemiştirler. Böylece, onlar bu günkü Azerbaycan Milli Bayrağının temelini oluşturan islamlaşmak, türkleşmek ve moderinleşmek düşüncelerini eserlerinde ve bakış açılarında bu veya diğer şekilde ifade etmişlerdir. İlk bakışta, bu üç fikir hattı ayrı ayrı anlamları ifade etmiş gibi görünseler de, bir bütün olarak birbirlerini bu veya diğer anlamda tamamlıyorlar. Bu bakımdan A.Hüseyinzade, A.Ağaoğlu, E.Topçubaşov İslamcı ve Türkçü olmakla beraber, hem de yenileşmek yanlısı olmuşlardır. Bu ise o demektir ki, İslamçılık, Türkçülük ve modernlik Azerbaycan Türk aydınları için vahdet teşkil etmiş, daha sonra aynı düşünceler Azerbaycan Milli Bayrağının sembolleri olmuştur. Çünkü islamçılık ve türkçülükden konuşan milli ideologlar bir taraftan dini-ahlaki nitelikleri, milli mensubiyeti sınıfı-mücadele adı altında inkar eden Marksist-Leninist ve Darwinist terakkiçilere, diğer taraftan ise her türlü yenileşmenin aleyhine olan muhafazakarlar ve hurafe zihniyetine karşı olmuşlardır.

Onlar ilerici, yani ilerleyici ruhlu İslamcılar ve türkçüler Azerbaycan Türklerinin nicatını ve geleceğini başta Osmanlı Türkiyesi olmakla en az manevi-ideolojik nitelikteki "İslam birliği", ya da "Türk - Islam birliği» de görmüşler. Bu açıdan onlar Azerbaycan Türklerinde milliyet (Türkçülük-Türk birliği) ve dini birlik (islamçılıq-islam birliği) hislerini uyandırmaya çalışmışlardır. Ayrıca A.Hüseyinzade, A.Ağaoğlu, E.Topçubaşov İslamcı ve Türkçü olmakla beraber, hem de çağdaşlık yanlısı olmuşlardır. Bu da o demektir ki, islamçılıq, Türkçülük ve çağdaşlık Azerbaycan Türk aydınları için vahdet oluşturmuş, daha sonra aynı fikirler Ulusal Bayrak felsefesinin belirlenmesi açısından önem arz etmiş ve Azerbaycan Milli Bayrağının sembolleri olmuştur.

A.Hüseyinzade 1906-1907 yıllarında yayınlanan "Füyuzat" dergisinde «İslam görüşlü, Türk kanlı ve Avrupa kiyafeli bir insan olalım" demekle, tüm Türk halklarının ortak davasına dönüşen "türkleşmek, islamlaşmak ve modernleşmek" fikrinin temelini oluşturmuştur. Böylece, E.Hüseynzadenin Türk halklarına iletmek istediği başlıca fikir şuydu; birincisi, İslamçılık ve Türkçülük bir vahdettir, ikincisi, bu fikirlerin özü ile çelişmeyen Batı'nın-Avrupa'nın olumlu değerlerinin de tebliği önemlidir. Ancak Batı kültürünü benimsemek hiç de Müslümanların, Türklerin avrupalaşması, Avrupalıları taklit etmesi anlamına gelmemelidir: "Türk'ün irtidat edip firengleşmesi, firenglerin veya mürtedlerin kalkınması demektir, yoksa Türk, ya Müslüman kalkınması demek değildir" [109, 35]. Demek ki, A.Hüseyinzade teorik-felsefi şekile sokmaya çalıştığı "üçlü" formülünün gerçekleşmesini Azerbaycan çerçevesinde sınırlaştırmayarak tüm Türk ve Müslüman dünyası bütünlüyünde görmüştür.

Dolayısıyla Azerbaycan'ın üç renkli bayrağı çağdaşlığı birleştirerek  Çağdaş Türk İslam Birliği mesajını veriyor.

Yasal Uyarı : Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Gün Medya Grubuna aittir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir. Ayrıntılar için lütfen tıklayınız.

Yorum Yazın