Rusya'nın Ukrayna limanları ve gemilere yönelik saldırılarının yoğunlaşması, Karadeniz'deki ticareti aksatırken küresel gıda arzına ilişkin endişeleri artırdı.
Rusya'nın Ukrayna'nın Karadeniz limanlarına ve ticari gemilere yönelik saldırılarının yoğunlaşması, ülkenin tarım ihracatını ciddi ölçüde aksattı. Ukrayna, normal koşullarda tarım ihracatının yaklaşık yüzde 90'ını gerçekleştirdiği Karadeniz rotasının sekteye uğraması üzerine alternatif güzergâhlara yöneldi. Kyiv ayrıca Rusya'ya Karadeniz'deki sivil hedeflere yönelik karşılıklı saldırıların durdurulmasını teklif etti.
Rusya'nın Ukrayna'nın Karadeniz'deki limanlarına, liman altyapısına ve ticari gemilere yönelik saldırılarının yoğunlaşması, Ukrayna'nın tahıl ihracatını önemli ölçüde aksattı. Dünyanın önemli buğday, mısır ve ayçiçeği ürünleri tedarikçilerinden Ukrayna'daki gelişmeler, küresel gıda arzına ilişkin endişeleri de yeniden gündeme taşıdı.
Reuters'ın aktardığı verilere göre Ukrayna, tarım ürünleri ihracatının yaklaşık yüzde 90'ını Karadeniz limanları üzerinden gerçekleştiriyordu. Avrupa Birliği verileri de Haziran 2026'da Ukrayna'nın tahıl, yağlı tohum ve bağlantılı ürün ihracatının yüzde 90'ının Karadeniz üzerinden yapıldığını gösteriyor.
Saldırıların ardından gemi sahiplerinin Ukrayna limanlarına seferlerini azaltması veya durdurması ihracatı sert biçimde etkiledi. Ağustos ayının ilk döneminde Ukrayna'nın tahıl ihracatında yüzde 75'e varan düşüş yaşandığı bildirildi.
Yeni hasat depolama sorununu büyütüyor
Karadeniz'deki sevkiyatların aksaması, Ukraynalı çiftçileri yeni hasat döneminde depolama sorunuyla karşı karşıya bıraktı. Siloların dolması ve ürünlerin alıcılara ulaştırılamaması, tarım sektörünün gelir kaybını artırırken gelecek üretim dönemi için gerekli finansmanı da riske atıyor.
Ukrayna tarım sektörünün karşı karşıya bulunduğu zararın 1,5 milyar ila 3 milyar dolar arasında olabileceğine ilişkin tahminler bulunuyor. Ukrayna hükümeti ise çiftçilerin üzerindeki ekonomik baskıyı azaltmak amacıyla acil destek önlemlerini devreye aldı.
Alternatif güzergâhların kapasitesi sınırlı
Ukrayna, Karadeniz'deki kesintiyi telafi etmek amacıyla kara yolu, demir yolu ve Tuna Nehri üzerinden ihracatı artırmaya çalışıyor. Avrupa Birliği'nin “Dayanışma Hatları” da Ukrayna ürünlerinin Romanya, Polonya, Moldova ve diğer Avrupa güzergâhlarına taşınmasında kullanılmaya devam ediyor.
Ancak bu rotaların deniz taşımacılığının kapasitesini karşılaması mümkün görünmüyor. Ukrayna Tarım Bakanı Taras Vysotskyi'nin verdiği bilgiye göre alternatif güzergâhların kapasitesi, deniz yoluyla daha önce taşınan miktarın yaklaşık yüzde 50-55'ine ulaşabiliyor. Tuna Nehri'ndeki düşük su seviyesi de nehir taşımacılığını olumsuz etkiliyor.
Ukrayna'dan Karadeniz'de karşılıklı ateşkes teklifi
Karadeniz'deki saldırılar yalnızca Ukrayna limanlarıyla sınırlı kalmadı. Ukrayna da Rusya'nın liman ve ihracat altyapısına yönelik saldırılar düzenledi. Taraflar, ticari gemilere ve ihracatta kullanılan altyapıya yönelik saldırıların yoğunlaşmasından birbirlerini sorumlu tutuyor.
Reuters'ın 13 Ağustos'ta konu hakkında bilgi sahibi bir kaynağa dayandırdığı haberine göre Ukrayna, üçüncü bir taraf aracılığıyla Rusya'ya Karadeniz'deki sivil hedeflere yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulmasını teklif etti.
Rusya ise 14 Ağustos'ta Karadeniz'de ateşkes fikrine mesafeli yaklaştı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Moskova'nın resmî bir teklif almadığını söylerken “yarım önlemlere” karşı olduklarını belirtti.
Küresel gıda güvenliği endişesi
Karadeniz'deki gerilimin devam etmesi, yalnızca Ukrayna ekonomisi açısından değil, tahıl ithalatına bağımlı ülkeler bakımından da risk oluşturuyor. Özellikle Afrika ve Orta Doğu'daki ülkelerin Ukrayna ve Rusya'dan yapılan tahıl sevkiyatındaki kesintilere karşı daha hassas olduğu belirtiliyor.
Rusya ve Ukrayna'nın küresel tarım piyasasındaki önemli konumu nedeniyle Karadeniz'deki ticari seyrüseferin uzun süre aksaması, uluslararası tahıl fiyatları ve gıda arzı üzerinde baskının artmasına yol açabilir.
Kaynak: Reuters, Avrupa Birliği Konseyi, Avrupa Komisyonu, Ukrayna Dışişleri Bakanlığı
Derleme: OGÜNhaber GPT