NASA Artemis II görevi kapsamında Orion uzay aracını Ay'a fırlattı

NASA'nın Orion uzay aracının Ay'ın yörüngesinde bir tur atmasının ardından Dünya'ya dönmesiyle Aralık 2022'de tamamlanan Artemis I programının ikinci aşaması olan Artemis II misyonu, Florida'nın Kennedy Uzay Merkezi’nden yapılan fırlatmayla hayata geçti.

1972'den sonra Ay'a yapılacak ilk insanlı yolculuk olacak fırlatma, yaklaşık 15 dakikalık bir gecikmeyle gerçekleşti.

Ay çevresinde yaklaşık 54 yıl sonra gerçekleştirilecek ilk insanlı yolculukta fırlatmadan 8 dakika sonra yaklaşık 100 kilometre yüksekliğe çıkıldığı, atmosfer sınırına yaklaşıldığı ve ana motorun Orion kapsülünden ayrıldığı bildirildi.

Artemis II ekibinde, NASA Astronotu Reid Wiseman ve uçuşun pilotu Victor Glover'ın yanı sıra görev uzmanı olarak NASA Astronotu Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansından (CSA) Astronot Jeremy Hansen yer alıyor.

Toplam 4 kişiden oluşan ekip yaklaşık 10 gün sürecek görev süresince, uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay'ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.

NASA’nın Artemis II misyonu ekibi Ay’a inmeyecek olsa da bu görev, Ay'a inişin hedeflendiği Artemis III misyonuna hazırlık adımı olarak görülüyor.

Atmosfer ötesi ilk uçuşta, astronot Christina Koch, Artemis II görevindeki iki uzmandan biri olarak Ay’ın etrafındaki yolculuğuyla derin uzaya adım atan ilk kadın unvanını kazanacak.

Fırlatmanın ardından ilk saatler
Tarihi fırlatmanın ardından Artemis II mürettebatı Dünya yörüngesine ulaştı ve uzay aracında sistem testlerine başladı. NASA, fırlatma öncesinde uçuş sonlandırma sistemi ve acil durum kaçış sistemine ait bataryalarda yaşanan teknik sorunların kısa sürede giderildiğini açıkladı.

Fırlatma sırasında motorların kükremesi ve kalabalığın tezahüratları eşliğinde roket başarıyla yükselirken, iticilerin ayrılmasıyla birlikte kapsül Kármán çizgisini geçerek uzaya ulaştı.

Mürettebatın “muhteşem manzaralar”la karşılaştığı aktarılırken, görevin ilk saatlerinde kısa süreli iletişim kesintisi ve tuvalet sistemiyle ilgili teknik bir sorun yaşandığı, ancak bu aksaklıkların giderildiği bildirildi.

Mürettebatın izleyeceği rota
Her şey yolunda giderse, Orion ana motorunu ateşleyerek Dünya'nın yerçekiminden kurtulacak ve Ay'a doğru bir rota belirleyecek.

Fırlatma anı ilgiyle izlendi
Kennedy Uzay Merkezi'nin yaklaşık 32 kilometre güneyindeki Cocoa Beach İskelesi'nde, tarihi yolculuktan saatler önce binlerce kişi toplandı.

Uzay meraklılarından oluşan grup, sahil kenarında gözlem yeri bulmak için günün erken saatlerinden itibaren beklemeye başlarken, bazı meraklılar da bu tarihi ana tanıklık etmek için uçakla farklı eyaletlerden Florida’ya geldi.


ABD doğu yakası yerel saati ile 16.24'te Cape Canaveral'daki uzay merkezinden ateşlenen roketle göğe doğru yükselen araç saniyeler içinde gözle görülemeyecek kadar yükseldi.

Sıvı hidrojen sızıntısı ve teknik aksaklıklar nedeniyle mart ayına planlanan uçuş, daha sonra yaşanan teknik sorunlar nedeniyle nisan ayına ertelenmişti.

Ay’a dönüşte yeni eşik
Apollo görevlerinden bu yana geçen 50 yılı aşkın sürenin ardından, Artemis II insanlı Ay yolculuklarında yeni bir aşamayı temsil ediyor. Mürettebat Ay’a iniş yapmayacak olsa da yaklaşık 10 gün sürecek görev, gelecekteki iniş misyonlarının altyapısını oluşturacak.

Dört astronot, görev sırasında Ay’ın Dünya’dan hiç görülmeyen uzak tarafının yaklaşık 10 bin kilometre ötesine geçerek bu alanda bir ilki gerçekleştirecek. Bu süreçte kraterler ve eski lav akıntıları gibi jeolojik yapılar incelenecek, elde edilen veriler özellikle Ay’ın Güney Kutbu’na yönelik gelecekteki görevlerde kullanılacak.

Artemis II misyonu, uzay kapsülünün dışına monte edilmiş düşük çözünürlüklü kameralarla yapılan canlı yayından takip edilebilecek. Misyonun ardından görevde elde edilen veriler kamuoyuyla paylaşılacak.

Görev aynı zamanda astronotların fiziksel ve zihinsel dayanıklılığına ilişkin kritik veriler sağlayarak derin uzay yolculuklarına dair risklerin daha iyi anlaşılmasına katkı sunacak. NASA, bu uçuşun başarıyla tamamlanması halinde Artemis programının sonraki aşamalarında Ay’a iniş hedefini hızlandırmayı planlıyor.

NASA, yaklaşık 30 gün sürecek ve Ay'a inişin planlandığı Artemis III misyonunun, 2028'e kadar başlatılmasının hedeflendiğini açıklamıştı.

Artemis I, 16 Kasım 2022’de NASA’nın Kennedy Uzay Merkezi’nden fırlatılmış, Ay çevresini dolaşan ve Dünya’ya dönüş yolculuğunu kapsayan yaklaşık 26 günlük test uçuşu boyunca Orion kapsülünde hiçbir astronot bulunmamıştı.

Neden önemli?
Artemis programı, Ay’daki su ve nadir elementler gibi kritik kaynaklara erişim sağlama, uzayda artan jeopolitik rekabette avantaj elde etme ve Mars’a insan gönderme hedefi açısından ABD için büyük önem taşıyor. Ay, hem bilimsel keşifler için benzersiz bir laboratuvar hem de uzayda uzun süreli yaşam teknolojilerinin test edileceği bir ara istasyon olarak görülüyor.

Bu nedenle Artemis, yalnızca bir keşif görevi değil; gelecekte kurulacak Ay üssü ve Mars yolculuğu için altyapı oluşturan stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.