Şili polisi, darbe döneminde işkenceyle öldürülen sanatçı Víctor Jara ile dönemin Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga cinayetlerinden hüküm giyen firari emekli albay Nelson Haase Mazzei'yi yakaladı. Yaklaşık iki yıldır firari olan Haase Mazzei, 25 yıllık hapis cezasını çekmek üzere cezaevine gönderilecek.
Şili polisi, 2023 yılından bu yana firari olan emekli albay Nelson Haase Mazzei'nin ülkenin güneyindeki Puyehue bölgesinde yakalandığını duyurdu.
Mahkeme, Haase Mazzei'nin derhal cezaevine gönderilmesine karar verirken, emekli albayın Víctor Jara ve Littré Quiroga cinayetlerinden aldığı toplam 25 yıllık hapis cezasını infaz edeceği bildirildi.
Víctor Jara Vakfı: "Adalet için çok geç"
Yakalama kararını, sanatçının eşi Joan Jara tarafından kurulan Víctor Jara Vakfı memnuniyetle karşıladı.
Vakfın açıklamasında, Haase Mazzei'nin yakalanmasının önemli olduğu belirtilirken, cinayetlerin üzerinden 50 yılı aşkın süre geçmesine dikkat çekilerek, "Víctor Jara ve Littré Quiroga'nın öldürülmesinden yarım asır sonra bunu adalet olarak görmek zor." ifadelerine yer verildi.
Darbeden sonra gözaltına alındı, işkenceyle öldürüldü
Şili'nin en tanınmış sanatçılarından biri olan Víctor Jara, General Augusto Pinochet'nin ABD destekli askeri darbeyle Devlet Başkanı Salvador Allende yönetimini devirmesinin ertesi günü, 12 Eylül 1973'te başkent Santiago'da gözaltına alındı.
Sol görüşlü kimliği ve Allende hükümetine verdiği destek nedeniyle binlerce kişiyle birlikte Santiago'daki kapalı stadyuma götürülen Jara, dört gün sonra dönemin Cezaevleri Genel Müdürü Littré Quiroga ile birlikte stadyumun soyunma odalarında öldürüldü.
İşkence gördü, vücudunda onlarca kurşun ve kırık bulundu
Mahkeme kayıtları ve tanık ifadelerine göre, Jara gözaltında ağır işkenceye maruz kaldı. Askerlerin sanatçıya Rus ruleti oynattığı, ellerini kırdığı ve başına ağır darbeler vurduğu belirtildi.
Daha sonra bulunan cenazesinde 44 kurşun yarası ve 56 kırık tespit edilirken, 40 yaşındaki sanatçının işkence sonucu öldürüldüğü kaydedildi. Aynı olayda yaşamını yitiren Littré Quiroga'nın bedeninde ise 23 kurşun yarası bulundu.
Yedi emekli asker mahkûm edildi
Cinayetlerle ilgili davada yaklaşık yarım asır sonra önemli bir karar çıktı ve Ağustos 2023'te yedi emekli asker suçlu bulunarak çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı.
Bu kapsamda Nelson Haase Mazzei, iki cinayetteki rolü nedeniyle 25 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Haase Mazzei, yıllarca olay sırasında stadyumda bulunmadığını savunsa da mahkeme, tanık ifadeleri doğrultusunda suçlu olduğuna hükmetti.
Pinochet'nin istihbarat yapılanmasında görev yaptı
Haase Mazzei'nin, 1972 yılında insan hakları ihlalleriyle anılan Tejas Verdes birliğine katıldığı, daha sonra ise Pinochet döneminin gizli servisi Ulusal İstihbarat Müdürlüğü (DINA) bünyesinde görev yaptığı belirtildi.
Emekli albayın, DINA'nın başındaki Manuel Contreras ile yakın çalıştığı kaydedildi. İnsanlığa karşı suçlardan 500 yılı aşkın hapis cezasına çarptırılan Contreras, 2015 yılında cezaevinde hayatını kaybetmişti.
Diğer sanıklar da yıllar sonra adalet önüne çıkarıldı
Davada hüküm giyen emekli asker Hernán Chacón, 2023 yılında gözaltına alınmak istenirken evinde intihar etti.
Bir diğer sanık Pedro Barrientos ise 1989 yılında ABD'ye kaçtı. ABD vatandaşlığı, askeri geçmişini gizlediği gerekçesiyle iptal edilen Barrientos, Aralık 2023'te Şili'ye sınır dışı edildi.
Tanık ifadelerine göre Barrientos'un, tabancasını göstererek "Víctor Jara'yı bununla öldürdüm." dediği öne sürülmüştü.
50 yıllık dava kapanışa yaklaşıyor
Nelson Haase Mazzei'nin yakalanması, Pinochet diktatörlüğünün en sembolik insan hakları davalarından biri olarak görülen Víctor Jara dosyasında adalet sürecinin son aşamalarından biri olarak değerlendiriliyor.
Pinochet'nin 17 yıl süren askeri yönetimi boyunca 3 binden fazla kişi öldürüldü veya zorla kaybedildi, on binlerce kişi ise gözaltında işkence gördü.
Öte yandan Haase Mazzei'nin avukatları, müvekkillerinin Osorno Cezaevi yerine, Pinochet döneminde insan hakları suçlarından hüküm giyenlerin tutulduğu Punta Peuco Cezaevi'ne nakledilmesini talep etti.