ABD ile İran arasında barış sağlandığı ve resmi törenle imzaların atılacağına ilişkin açıklamalar, yatırımcıların riskli varlıklara yönelimini artırarak hem yurt içi hem de yurt dışı piyasalarda güçlü yükselişlerin görülmesine katkı sağladı.
Orta Doğu'da gerilimleri sona erdirebilecek nihai anlaşmaya yönelik iyimserlik zirveye ulaştı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in ABD ile İran arasında anlaşmaya varıldığını duyurmasının ardından, her iki taraftan da uzlaşıyı destekleyen açıklamaların gelmesi piyasalarda barış rallisini tetikledi.
ABD Başkanı Donald Trump da İran ile yapılan barış anlaşmasının tamamlandığını, Hürmüz Boğazı'nın açılarak ABD'nin deniz ablukasının derhal kaldırılacağını bildirdi.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de ABD ile anlaşmaya varıldığını doğrulayarak, mutabakat zaptının 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını belirtti.
Analistler, savaş ve müzakere süreci boyunca tarafların ilk kez anlaşmanın sağlandığını doğrulayan mesajlar vermesinin, anlaşmanın kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini önemli ölçüde azalttığını belirtti.
ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın resmi imza töreninin cuma günü İsviçre'de gerçekleştirilmesi bekleniyor. Söz konusu gelişme, yatırımcıların riskli varlıklara yönelimini artırarak, hem yurt içi hem de yurt dışı piyasalarda güçlü yükselişlerin gözlenmesine katkı sağladı.
Türkiye'nin risk primi savaş öncesi döneme geriledi
Yurt içinde Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, haftaya alıcılı seyirle başladı. Endeks, bugün açılışta önceki kapanışa göre 420,99 puan ve yüzde 3,02 artışla 14.359,48 puana çıktı. Açılışta bankacılık endeksi yüzde 6,41, holding endeksi yüzde 3,11 değer kazandı.
Açılışta tüm sektör endeksleri yükseliş kaydederken, en güçlü performans bankacılıktan geldi. Geçen hafta Halkbank aleyhine açılan davanın ABD mahkemesinin onayıyla sona ereceğine yönelik haber akışı da bankacılık hisselerini destekliyor.
Açılışın ardından sektörler arasında öne çıkan ulaştırma endeksi, petrol fiyatlarındaki gerilemenin desteğiyle yüzde 5'in üzerinde artışla en çok kazandıran sektör oldu. Bankacılık endeksi yüzde 4,96, madencilik endeksi ise yüzde 4,87 yükseldi.
BIST 100 endeksi dolar bazlı 309,5 puana çıkarak 18 Mayıs'tan bu yana en yüksek seviyesini test etti.
Öte yandan Orta Doğu'da barış ikliminin tesis edileceğine yönelik beklentiler ve tahvil faizlerindeki gerilemeyle Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), 225 baz puana inerek 26 Şubat'tan itibaren en düşük seviyesine geriledi.
Avrupa borsalarında risk iştahı yükseldi
Söz konusu gelişmelerin yarattığı iyimserlikle Avrupa borsaları haftanın ilk işlem gününe pozitif bir seyirle başladı. ABD/İsrail-İran savaşının sona ereceğine yönelik beklentiler, enerji arzına ilişkin risklerin hafifleyeceği yönündeki öngörüleri güçlendirdi.
Analistler, savaşın kalıcı biçimde sona ermesi halinde petrol fiyatlarında sert düşüşler yaşanabileceğini, bunun da enerji bağımlılığı yüksek Avrupa ekonomilerinde enflasyonist baskıları azaltabileceğini ifade etti.
Öte yandan Orta Doğu'daki gerilimin devam etmesi durumunda enerji şokunun İngiltere'de hane halkı ve işletmeler üzerindeki maliyet baskısını artırabileceğine yönelik endişeler gündemde kalmayı sürdürüyor.
Avrupa tarafında bu hafta İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) faiz kararı yakından izlenecek. Bankanın politika faizini sabit bırakması beklenirken, jeopolitik risklerin sürmesi halinde yılın ilerleyen dönemlerinde faiz artırımı ihtimalinin gündemde kalabileceği değerlendiriliyor.
ABD'de endeks vadeli kontratlar pozitif seyrediyor
ABD ve İran arasında "barış" seslerinin yükselmesiyle küresel çapta enflasyonist baskıların hafifleyeceği ve bu durumun da merkez bankalarına politika alanı tanıyabileceği öngörülüyor.
Piyasalarda risk priminin gerilemesiyle ABD'de endeks vadeli kontratlarda hızlı yükselişler dikkati çekti. Vadeli işlem piyasalarında, endeks vadeli kontratlarda Nasdaq 100 yüzde 2, S&P 500 yüzde 1,2 ve Dow Jones yüzde 0,9 yükselişle işlem görüyor.
Savaşın sona ereceğine ilişkin beklentilerin güçlenmesi, petrol fiyatlarını aşağı çekerken enflasyonun kontrol altına alınabileceği yönündeki öngörüleri destekledi ve bu gelişme ABD tahvil faizlerinde düşüşe yol açtı.
ABD'de 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,41'e gerileyerek 12 Mayıs'tan bu yana en düşük seviyesine indi.
Öte yandan ABD'de bu hafta piyasaların gözü, ABD Merkez Bankasının (Fed) yeni başkanı Kevin Warsh'ın yöneteceği ilk faiz kararı toplantısından çıkacak para politikası kararlarında olacak. Bankanın faiz oranını sabit tutmasına kesin gözüyle bakılırken, Warsh'ın ilk sözle yönlendirmelerindeki tonuna dikkat edilecek.
Güçlü istihdam verileri ve yükselen enflasyon nedeniyle Fed'in yıl sonuna kadar bir kez faiz artıracağına dair öngörüler masada dururken, jeopolitik gelişmelere ilişkin olumlu haber akışıyla bankanın faiz artırımına gideceğine yönelik öngörüler bir miktar zayıfladı.
Analistler, para politikası metni ile Warsh'ın toplantı sonrası yapacağı açıklamalarda gelecek dönem politikalarına ilişkin sinyaller aranacağını belirterek, alınacak sinyallerle birlikte piyasalarda oynaklığın artabileceğini bildirdi.
Warsh'ın "şahin" söylemlerde bulunması durumunda dolara olan talebin artabileceği tahmin ediliyor. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, bankanın aralık toplantısında yüzde 73 ihtimalle politika faizini 25 baz puan artıracağı öngörülüyor.
Anlaşma haberi emtia piyasasındaki fiyatlamalarda da etkili oldu
Anlaşma haberleriyle değerli metallerde sert yükselişler görüldü. Ons bazında fiyatlar altında yüzde 3,1 artışla 4 bin 339 dolara, gümüşte 4,1 yükselişle 70,7 dolara, platinde yüzde 3,5 primle 1781 dolara, paladyumda yüzde 4,7 artışla 1347,6 dolara çıktı.
Bakırın libresi de yüzde 0,6 yükselişle 6,49 dolara yükselerek rekor seviyelere yakın seyrediyor.
Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,1 azalışla 82,1 dolara, alüminyumun libresi de yüzde 1,7 düşüşle 1,57 dolara indi.
ABD ve İran arasında anlaşma sağlanması sonrasında petrol fiyatlarında görülen düşüşle, enflasyon ve yüksek faiz oranlarına ilişkin endişelerin azalması, değerli metal ve bakır fiyatlarını haftanın ilk işlem gününde pozitif etkiliyor.
Tahvil faizlerindeki düşüş ve doların zayıflaması da söz konusu fiyatlamalarda etkili oldu.
Hürmüz Boğazı'nın açılmasıyla enerji arzının kesintisiz şekilde sağlanacağına yönelik beklentiler petrol fiyatlarını düşürürken, küresel ekonomik aktivitenin sağlıklı şekilde işleyeceğine yönelik öngörüler bakır fiyatlarını destekledi.
Alüminyuma ilişkin arz endişelerinin azalması da alüminyum fiyatlarının gerilemesine neden oldu. Alüminyum fiyatlarında ABD/İsrail-İran Savaşının başlamasından bu yana sert yükselişler görülmüştü.
Hürmüz Boğazı'nın kapanması halinde Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin toplam 6,2 milyon ton civarındaki yıllık alüminyum üretimi ve ihracatı risk altında bulunuyor. Bu üç ülkenin alüminyum ihracatının yaklaşık yüzde 80'i Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor.
ABD/İsrail-İran Savaşı başladıktan sonra Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli Emirates Global Aluminium'a (EGA) ait Et-Tavila tesisinin, İran'ın füze ve insansız hava araçlarıyla (İHA) Halife Ekonomik Bölgesi'ne düzenlediği saldırılarda zarar görmesi de arza ilişkin endişelerin kayda değer bir şekilde artmasına neden olmuştu.
Anlaşma haberleri piyasadaki son 3,5 ay yaşanan baskı ve stresi geri aldı
Yatırım Finansman Strateji ve Yatırım Danışmanlığı Departmanı Müdürü Seda Yalçınkaya Özer, yaptığı değerlendirmede, haftanın ilk işlem gününde küresel piyasalarda belirgin şekilde yüksek risk iştahının hakim olduğunu belirtti.
ABD-İran anlaşmasına yönelik gelen haberlerin piyasalarda son 3,5 ayda yaşanan baskı ve stresin azalmasını desteklediğini ifade eden Özer, hemen hemen her piyasada anlaşma rallisinin görüldüğünü dile getirdi.
Özer, petrol fiyatlarının üç ayın en düşük seviyesine gerilediğini vurgulayarak, enerji arzı endişelerinin hafiflemesiyle piyasalarda rahatlama rallisinin başladığını söyledi.
Bu sabah borsanın açılışında küresel olumlu hava etkisi hissedildiğini dile getiren Özer, bankacılık hisselerinde cuma gününden kalan güçlenmenin devam ettiğini belirtti.
Özer, "Ancak bankacılık endeksini daha kalıcı destekleyebilecek hikaye Merkez Bankasının faiz indirimleri olmaya devam ediyor." dedi.
Jeopolitik risklerin gerilemesinin bu hikayeyi güçlendiren bir unsur olduğunu ifade eden Özer, şu değerlendirmelerde bulundu.
"Bugün havacılık, ulaştırma, banka, petrolün sert düşüşünden en doğrudan etkilenen hisseler, holdingler ve faize duyarlı hisselerde hızlanma izledik. Diğer tarafta rafineri enerji petrol düşüşünde stok/marj baskısı hissedildi. Türkiye'nin CDS'i 3,5 ayın en düşük seviyesi olan 225 puanı gördü. Küreselden başlayan risk yavaşlamasının sürmesi içeride Merkez Bankası odaklı faiz indirim hikayesini destekleyebilir. Bu durumda borsada 13.700 seviyeleri dip olarak izlenebilir ve yeniden 15.000 puan seviyesine doğru hareket görülebilir."
Kaynak: TRT Haber