Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, prim sistemiyle çalışan milyonlarca kişiyi ilgilendiren bir karara imza attı. Yüksek Mahkeme, satış hedeflerine bağlı olarak ödenen ve miktarı dönemlere göre değişen primlerin kıdem tazminatına esas giydirilmiş ücretin hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğine hükmetti.
Kararda, çalışanın her ay aynı miktarda prim almamasının veya yalnızca belirlenen satış hedeflerine ulaştığı dönemlerde prime hak kazanmasının, söz konusu ödemenin giydirilmiş ücret dışında bırakılması için yeterli olmadığı belirtildi.
İşçi fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini belirtti
Davaya konu olayda işçi, haftalık çalışma süresinin yasal sınırları aştığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle ilave çalışmalar yaptığını belirterek iş sözleşmesini feshetti.
Çalışan, kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücretlerinin ödenmesi talebiyle İş Mahkemesine başvurdu.
İşçi, fesih gerekçeleri arasında ödenmeyen işçilik alacaklarının bulunmasını, satış hedeflerinin keyfi şekilde belirlenmesini, prim almasının engellenmesini ve eşit davranma yükümlülüğüne aykırı uygulamalar yapılmasını gösterdi.
Ayrıca üstleri tarafından ağır işler verildiğini, performansı hakkında ağır ithamlarda bulunulduğunu ve psikolojik taciz niteliğinde davranışlara maruz kaldığını ileri sürdü.
Maaşının yanı sıra satış primi alıyordu
Davacı, işyerinde takım lideri olarak görev yaptığını, temel ücretinin yanı sıra gerçekleştirdiği satış miktarına göre prim aldığını belirtti.
İşçi ayrıca yemek, yol ve özel sağlık sigortası gibi yan haklardan yararlandığını bildirdi.
İşveren ise çalışanın iş sözleşmesini haklı bir gerekçesi olmadan istifa ederek sona erdirdiğini savundu.
İşçilik alacaklarının eksiksiz ödendiğini öne süren işveren, satış primlerinin hedeflere bağlı olduğunu ve çalışanın belirlenen satış hedeflerini gerçekleştiremediğini ileri sürdü.
İşyerinde denkleştirme esasına göre çalışma yapıldığını savunan işveren, gerçekleştirilen fazla çalışmaların bordrolara yansıtılarak ödendiğini belirterek davanın reddini talep etti.
19,5 saatlik fazla çalışma ücreti ödenmemiş
İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemler için söz konusu kayıtları dikkate aldı.
Yapılan incelemede işçinin ödenmemiş 19,5 saatlik fazla çalışma ücretinin bulunduğu tespit edildi.
Kayıtların sunulmadığı dönemlerde ise tanık ifadeleri ve işçinin talepleri dikkate alındı.
Fesih tarihinde ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunması nedeniyle çalışanın iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiği kabul edildi. Mahkeme, kıdem tazminatı ve fazla çalışma ücreti taleplerini kısmen kabul etti.
Bölge Adliye Mahkemesi haklı feshi onayladı
İşverenin istinaf başvurusu üzerine dosya Bölge Adliye Mahkemesine taşındı.
Mahkeme, çalışanın ödenmemiş fazla çalışma ücretinin bulunduğuna ve iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğine ilişkin tespitleri yerinde buldu.
Ancak bordrolarda "ÇPS Bonus" adı altında gösterilen primlerin devamlılık taşımadığı sonucuna varıldı.
Bu nedenle söz konusu prim ödemeleri kıdem tazminatına esas alınan giydirilmiş ücretin dışında bırakıldı.
Dosya Yargıtay'a taşındı
Davacı işçinin avukatının kararı temyiz etmesinin ardından dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin önüne geldi.
Yargıtay, kıdem tazminatına esas ücret belirlenirken 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesinde belirtilen asıl ücretin yanı sıra çalışana sağlanan para veya para ile ölçülebilen menfaatlerin de dikkate alınması gerektiğini hatırlattı.
Yakacak, yemek ve servis yardımı da hesaba katılıyor
Yüksek Mahkeme, devamlılık gösteren primlerin yanı sıra yakacak yardımı, giyecek yardımı, kira, aydınlatma, servis ve yemek yardımı gibi ödemelerin kıdem tazminatı hesabında dikkate alındığını belirtti.
İşçiye sağlanan özel sağlık sigortası veya hayat sigortası için yapılan prim ödemelerinin de para ile ölçülebilen menfaat kapsamında bulunduğu ve tazminata esas ücrete eklenmesi gerektiği kaydedildi.
Değişken satış primleri de tazminata eklenecek
Yargıtay kararında, satış rakamları veya farklı verilere göre hesaplanan primlerin miktarı değişkenlik gösterse dahi kıdem tazminatı hesabında genişletilmiş ücret kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Somut uyuşmazlıkta çalışanın belirli satış hedeflerine ulaştığı dönemlerde prim aldığı; işçinin beyanları, işverenin açıklamaları, tanık ifadeleri ve bordro kayıtları birlikte değerlendirilerek tespit edildi.
Son 1 yıldaki primlerin ortalaması alınacak
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, giydirilmiş ücret hesaplanırken mevcut bordroların dikkate alınması ve çalışanın son bir yılda aldığı primlerin aylık ortalamasının bulunarak ücretine eklenmesi gerektiğine hükmetti.
Bölge Adliye Mahkemesinin primleri kıdem tazminatı hesabına dahil etmemesinin hatalı olduğu belirtildi.
Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına oy birliğiyle karar verdi.