Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin yer altındaki tarihi alanlarında yürütülen restorasyon çalışmalarında 6 mekan ve 9 tünel tespit edildi. Toplam 420 metrelik tünel hattı temizlenirken yaklaşık 3 bin ton dolgu çıkarıldı. Prof. Dr. Ahmet Güleç, güneye uzanan tünelin Yerebatan Sarnıcı'na gittiğini açıkladı.
Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin restorasyonu kapsamında yapının altında bulunan tarihi tünel ve mekanlarda yürütülen çalışmalarda yeni aşamaya geçildi. Temizlik, kazı, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları sırasında 6 mekan ve 9 tünel tespit edilirken, toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattı temizlendi.
Yer altındaki tarihi su altyapısı ile farklı dönemlere ait yapı kalıntılarının ortaya çıkarılmasına yönelik incelemeler sürerken, çalışmalarda yaklaşık bin metreküp, yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkarıldı.
Ayasofya'nın altında 6 mekan ve 9 tünel tespit edildi
Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, yapının kuzeydoğu köşesindeki hipoje olarak adlandırılan mezar yapısı ve çevresinde temizlik çalışmalarına yaklaşık iki yıl önce başlandığını belirtti.
Çalışmaların etaplar halinde devam ettiğini aktaran Güleç, üst örtüsünün yıkılması nedeniyle zaman içerisinde toprakla dolan alanlardaki dolgu malzemesinin tahliye edildiğini söyledi.
Temizlik sonucunda kapalı alanların gün yüzüne çıkarıldığını belirten Güleç, bölgede şu ana kadar 6 mekan ve 9 tünelin tespit edildiğini açıkladı.
Bazı tünellerin Roma dönemine ait olabileceği değerlendiriliyor
Güleç, tespit edilen bazı mekan ve tünellerin Roma dönemine ait olabileceğini, bu alanların farklı dönemlerde yapılan çeşitli müdahalelerle kullanılmaya devam edildiğini düşündüklerini söyledi.
Bu konudaki araştırmaların sürdüğünü belirten Güleç, son olarak 2 numaralı tünelin açıldığını ve çalışmaların burada ilerlediğini ifade etti.
Güleç, tünelde yürütülen incelemelere ilişkin şunları söyledi:
"Buradan birtakım örnekler aldık ve analizlerini yapıyoruz. Bu analizlere bağlı olarak da mekan hakkında birtakım bilgiler edineceğiz. Şu anda sadece buranın Roma dönemindeki atriumun altyapılarından biri olduğunu söyleyebiliyoruz."
En uzun tünelde çalışmalar 200 metreyi aştı
Ayasofya'nın altındaki en uzun tünelde yürütülen çalışmaların uzunluğu ise 200 metreyi geçti.
Güleç, tarihi kaynaklarda eski Roma Caddesi'nin Küçük Ayasofya'dan Sarayburnu'na kadar uzandığını gösteren haritaların bulunduğunu ancak söz konusu güzergahın henüz kesin olarak doğrulanamadığını ifade etti.
Çalışmalar sırasında Yerebatan Sarnıcı yönünde ilerleyen tünel hattına ulaşıldığını aktaran Güleç, mevcut çalışma sınırına gelinmesi nedeniyle bu noktada ilerlemenin durdurulduğunu söyledi.
Ayrıca kuzey yönünde ilerledikten sonra batıya dönen başka bir tünelin de tespit edildiği belirtildi.
'Güneye doğru olan tünelimiz doğrudan Yerebatan Sarnıcı'na gidiyor'
Prof. Dr. Güleç, Yerebatan Sarnıcı'nda görev yapan uzmanlardan, sarnıcın içerisinden Hipodrom (At Meydanı) yönüne uzanan başka bir tünelin bulunduğuna ilişkin bilgi aldıklarını söyledi.
Güleç, Ayasofya'daki tünel hattına ilişkin şu açıklamayı yaptı:
"Burada ilk açtığımız tünel, Ayasofya'ya yakın olan tünel. Güneye doğru olan tünelimiz doğrudan Yerebatan Sarnıcı'na gidiyor. Bütün bunları, içinde senelerin biriktirdiği çamurları boşalttıktan sonra takip ettik. Orada yaklaşık yüzde üç eğimle giden bir tünelimiz var ve hala Ayasofya'nın altından gelen suyumuz var. Muhtemelen Yerebatan Sarnıcı'na akan buradan çıkan bir kaynak ya da başka yerden gelen mesela Bozdoğan Kemeri su dağıtım şebekesinden gelen bir su olabilir ama kaynak olma ihtimali de söz konusu."
Yer altından yaklaşık 3 bin ton dolgu çıkarıldı
Restorasyon çalışmaları kapsamında Ayasofya'nın yer altındaki alanlarından yaklaşık bin metreküp dolgu malzemesi çıkarıldı. Güleç, bunun yoğunluk hesabıyla yaklaşık 3 bin tona karşılık geldiğini belirtti.
Çıkarılan malzemenin yıllar içerisinde biriken çamur ve toprak ile geçmiş dönemlerde bahçede yapılan düzenlemeler sırasında ortaya çıkan molozlardan oluştuğu aktarıldı.
Geçmişte üst örtüsü zarar gören mekanların bu malzemelerle doldurularak alanın düzleştirildiğini belirten Güleç, dolguların temizlenmesiyle kapalı durumdaki tarihi mekanların yeniden ortaya çıkarıldığını ifade etti.
Ayasofya'nın tünelleri ziyarete açılacak mı?
Çalışmalarla birlikte gündeme gelen konulardan biri de Ayasofya'nın altındaki tünellerin ziyaretçilere açılıp açılmayacağı oldu.
Prof. Dr. Güleç, bu konuda henüz kesin karar alınmadığını belirterek şöyle konuştu:
"Buranın ziyaretçiye açılması için yapılması gereken daha pek çok çalışma var. Henüz o konuda tam kesin bir karar alınmış değil. Bakanımız da bizler de çok istiyoruz ama burada gezdireceğimiz ziyaretçilerin sağlık, güvenlik konusu vesaire gibi birtakım bilgiler ve eylemler gerekli. Ama bu konuda gerçekten ciddi anlamda çalışmalar yapıyoruz, tartışmalarımız oluyor."