Bilim insanlarından hafıza keşfi: Unutulan anılar geri getirilebilir mi?

İsviçre'deki Friedrich Miescher Biyomedikal Araştırma Enstitüsü'nden bilim insanlarının yürüttüğü yeni bir araştırma, unutulan bazı anıların beyinden tamamen silinmek yerine gizli bir durumda varlığını sürdürebileceğini ortaya koydu.

Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan çalışmada, meyve sinekleri üzerinde yapılan deneylerde, hatırlanamadığı düşünülen anıların uygun çevresel ipuçlarıyla yeniden ortaya çıkabildiği belirlendi. Araştırmacılar, bu gizli hafıza izlerini "sessiz hafıza izi" olarak tanımladı.

Aynı anının iki farklı izi oluşuyor olabilir
Deneylerde meyve sineklerine belirli bir kokunun hafif elektrik şokuyla ilişkili olduğu öğretildi. Yaklaşık 24 saat sonra sineklerin bu kokudan kaçınmayı bıraktığı ve anıyı unutmuş gibi davrandığı gözlemlendi.

Ancak sinekler, eğitim aldıkları ortama yeniden yerleştirildiğinde, aynı kokuya karşı kaçınma davranışı yeniden ortaya çıktı. Araştırmacılar, bunun yalnızca kokuyla değil, ortamın dokusu, ışıklandırması ve diğer çevresel ipuçlarının birlikte sunulmasıyla gerçekleştiğini belirtti.

Beyin faaliyetlerinin incelenmesi sonucunda, davranışı yönlendiren hafıza izinin zamanla zayıfladığı, buna karşılık farklı sinir hücrelerinde gizli bir hafıza izinin varlığını sürdürdüğü tespit edildi.

Yanlış anılar da oluşabiliyor
Araştırma, unutulan anıların yeniden hatırlanması sürecinin her zaman doğru işlemediğini de ortaya koydu. Deney sırasında elektrik şokuyla ilişkilendirilmeyen ikinci bir koku, daha sonra hatırlatıcı olarak kullanıldığında sineklerin bu kokudan da kaçındığı gözlendi.

Bilim insanları, bunun beynin yanlış anı oluşturabildiğini gösterdiğini belirterek, gerçek ve yanlış anıların farklı sinir yolları üzerinden yeniden oluşturulduğunu ifade etti.

İnsanlar için de geçerli mi?
Araştırmacılar, çalışmanın yalnızca meyve sinekleri üzerinde gerçekleştirildiğini ve sonuçların doğrudan insan beyni için geçerli olduğunun söylenemeyeceğini vurguladı. Bununla birlikte bulguların, insanların neden bazen unutulan anıları yeniden hatırlayabildiği ve yanlış anıların nasıl oluştuğu konusunda önemli ipuçları sağlayabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre, beynin unutulan bilgileri tamamen silmek yerine erişimi zorlaştırması, geçmiş deneyimlerin uygun koşullarda yeniden kullanılmasına olanak tanıyor olabilir.