Geçtiğimiz yıl Türkan Şoray'ında yakalandığı Cushing Sendromu, Google'un en çok aratılanları arasında yer alıyor.

Cushing Sendromu nedir? Belirtileri ve tedavileri nelerdir?

1932 yılında Harvey Williams Cushing tarafından tanısı ilk kez konmuş olan Cushing sendromu vücutta aşırı miktarda kortizol hormonu üretimi sonucunda ortaya çıkan bir durumdur. 

Kortizol normalde böbrek üstü bezleri tarafından yapılan bir hormondur ve yaşam için gereklidir. 

Bu hormon kişinin hastalık gibi stresli durumlara yanıt vermesini sağlar. 

Hemen hemen bütün vücut dokularına etkisi bulunur. 

Vücutta çok fazla kortizol üretilmesi, nedenine bakılmaksızın Cushing sendromu olarak adlandırılır.

Cushing sendromunun alışılmış belirtileri kilo artması, obezite, kan basıncının artması (hipertansiyon), ve derinin zayıflaması sonucu oluşan çizgilerdir. 

Her hastada belirtilerin tümü gözlenmeyebilir.

Belirtilerin ağırlığı ve niceliği hastanın ne denli uzun bir süredir kortizol etkisinde kalmasına bağlıdır. 

Ancak kimi belirtiler bu durumdan bağımsız, iveğen olarak da gelişebilir. 

Örneğin, özellikle uyluk kemiğinin baş bölgesinin iveğen doku ölümüne uğraması (akut aseptik nekroz) çok kısa bir süredir hafif izleyen, ya da yıllardır ağır izleyen Cushing sendromlu hastalarda da rastlanabilir.



Cushing hastalığı hipofiz bezinin böbreküstü bezini uyaran adrenokortikotrop hormonu (ACTH) fazla ürettiği durumlarda ortaya çıkan bir hastalıktır.

Cushing hastalığına hipofiz bezinin fazla büyümesi (hiperplazi) ya da bir tümör neden olur. 

Cushing hastalığı olan insanlarda çok fazla ACTH bulunur. 

ACTH bir stres hormonu olan kortizolün üretimini ve salınımını kontrol eder. 

Yani çok fazla ACTH demek çok fazla kortizol demektir.

Gövde fazla kilolu, kol ve bacaklar ince, yüz yuvarlak ve tombuldur. 

Akne ya da cilt enfeksiyonları, karında, uyluklarda ve göğüste mor çatlaklar, kolay morarabilen hassas bir cilt, ensede yağ toplanması, zayıf kaslar, sırt ağrısı, kemik ağrısı ve kemiklerde hassasiyet gibi belirtileri vardır.



SENDROMU BELİRTİLERİ NELERDİR?

Cushing sendromu belirtileri, her hastada hafiften ağıra kadar geniş bir yelpazede kendini gösterir. 

Yetişkinlerde görülen en yaygın belirti kilo artışı olup özellikle gövdede belirgindir. 

Diğer sık görülen belirtiler hipertansiyon, hafıza problemleri, dikkat ve konsantrasyon kaybı olarak sıralanabilir.

Kortizol hormonunda aşırı yükselme vücut dokularında protein kaybına neden olur. 

Protein kaybı ise kaslarda zayıflıkla sonuçlanır. 

Vücudun çeşitli yerlerinde yağ dokusu birikintileri görülür. 

Özellikle yüzde birikmesi sonucu aydede yüzü ve omuzlar arasında birikmesi sonucu ise bufalo kamburu denilen durum ortaya çıkar.



CHUSİNG SENDROMUNUN DİĞER BAZI BELİRTİLERİ

Huzursuzluk, uykusuzluk, halsizlik, baş ağrısı, depresif ruh hali, duygusal kontol kaybı, sivilcelerde artış, yüzde kızarıklık, kemik erimesi, kemiklerde kolay kırılma, aşırı susama, sık idrara çıkma, kan şekeri seviyelerinde yükseklik, aşırı kilo artışı neticesinde obezite, tekrarlayan enfeksiyonlar, ciltte incelme ve kolay morarma, karın, kalçalar, göğüsler ve kollarda pembe veya mor renkte çatlaklar, yara ve enfeksiyonların iyileşmesinde gecikme, kadınlarda aşırı tüylenme, adet düzensizliği, cinsel istekte azalma, erkeklerde erektil fonksiyon kaybı, fertilitede azalma, çocuklarda büyümede yavaşlama şeklinde sıralanabilir.

CUSHİNG SENDROMU NEDENLERİ NELERDİR?

Cushing sendromunun en yaygın nedeni steroid içeren ilaçların uzun süre ve yüksek dozlarda kullanılmasıdır. 

Bu ilaçların organ nakillerinden sonra, lupus ya da romatoid artrit gibi rahatsızlıkların tedavisinde yüksek dozlarda kullanılması gerekebilir.

Astımda kullanılan inhaler ya da ürtiker için kullanılan krem formdaki steroidler düşük dozlarda olduğundan Cushing sendromuna neden olmazlar.

Yüksek miktarda ACTH hormonu üretimine neden olan beyindeki hipofiz bezinin tümörleri, akciğer, pankreas ve tiroid bezinin bazı tümörleri, böbrek üstü bezinin fazla çalışması ya da tümörleri şeklinde sıralanır.



CUSHİNG SENDROMU TANISI NASIL KONULUR?

Tanı için doktorunuz öncelikle hastalığınızla ilgili ayrıntılı sorular sorar. 

Sonrasında detaylı bir fizik muayene yapar. 

Eğer Cushing sendromundan şüphelenirse bazı testler yaptırmanızı ister.

24 saatlik idrarda serbest kortizol düzeyi: Bu test 24 saat boyunca idrarınızı biriktirerek serbest kortizol düzeyinin ölçümüne dayanır.

Deksametazon baskılama testi: Bu testte gece saat 11'de deksametazon içeren bir hap almanız istenir. Sonraki sabah kan kortizol düzeyinize bakılır.

Gece yarısı tükürük kortizol seviyesi ölçümü: Bu test gece yarısı yapılan bir testtir. Tükrük kortizol seviyesine bakılır.

Yapılan testler sonucunda Cushing sendromu tanısı konursa sebebi bulmaya yönelik böbrek üstü bezi görüntülemesi, beyin MR'ı gibi ileri tetkikler yapılır.



CUSHİNG SENDROMU TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELERDİR?

Cushing sendromu için uygulanan tedavilerde hedef, vücudunuzdaki yüksek kortizol seviyelerini düşürmektir. 

Tedavi hastalığın nedenine yönelik olarak planlanır.

Cushing sendromunun nedeni kortikosteroid ilaçların uzun süreli kullanılması ise doktorunuz bir süre boyunca ilacın dozajını azaltmayı düşünebilir.

Hastalığın nedeni bir tümörden kaynaklanıyorsa cerrahi tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Eğer tümöral doku cerrahi olarak tamamen çıkarılamazsa radyoterapi uygulanır.

Radyoterapi de yeterli olmazsa kortizol üretimini baskılayan ilaçlar kullanılır.

Bu tedavi seçeneklerinden hiçbiri uygun değilse veya etkili değilse, doktorunuz böbrek üstü bezlerinin cerrahi olarak çıkartılmasını önerebilir. 

Bu prosedür aşırı miktarda kortizol üretimini iyileştirir ancak ömür boyu bazı ilaçlar kullanmanızı gerektirir.
OGÜNhaber