Almanya'da Bonn Üniversitesi ve Bonn Üniversite Hastanesi araştırmacıları, 80 yaşındaki bir insandan alınan kan hücresi öncüllerini laboratuvarda sinir kök hücrelerine dönüştürdü. Yeniden programlanan hücrelerin epigenetik yaş göstergelerinin 20 yaşın altına düştüğü belirlendi. Aging Cell dergisinde yayımlanan araştırma, hücresel gençleşmenin mekanizmalarını anlamak ve Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların araştırılmasına katkı sağlamak açısından önem taşıyor. Bulgular, insan vücudunun gençleştirildiği anlamına gelmiyor.
Almanya'daki Bonn Üniversitesi ve Bonn Üniversite Hastanesi araştırmacıları, hücresel yaşlanma alanında dikkat çekici bir başarıya imza attı. Bilim insanları, 80 yaşındaki bir kişiden alınan kırmızı kan hücresi öncüllerini laboratuvar ortamında sinir kök hücrelerine dönüştürerek hücrelerin epigenetik yaş göstergelerini 20 yaşın altına indirdi. Araştırmanın sonuçları, 3 Ekim 2026'da Aging Cell adlı hakemli bilimsel dergide yayımlandı.
Çalışma, insan hücrelerinin yaşlanma belirtilerinin yeniden programlama yöntemiyle önemli ölçüde geriye çevrilebildiğini ortaya koydu. Ancak elde edilen sonuçlar yalnızca laboratuvar ortamında incelenen hücrelerle sınırlı kaldı.
80 yaşındaki kişinin hücrelerinde gençleşme gözlendi
Bonn Üniversitesi Rekonstrüktif Nörobiyoloji Enstitüsü Direktörü Prof. Dr. Oliver Brüstle liderliğindeki araştırmada, kırmızı kan hücresi öncülleri özel yeniden programlama faktörleri kullanılarak doğrudan sinir kök hücrelerine dönüştürüldü.
Araştırmacılar, hücrelerin biyolojik yaşını belirlemek için DNA üzerindeki yaşlanmayla ilişkili kimyasal değişiklikleri inceleyen epigenetik saatlerden yararlandı.
Ölçümler sonucunda, 80 yaşındaki bir kişiden alınan hücrelerin yeniden programlama sonrasında 20 yaşın altında bir moleküler yaş profili sergilediği görüldü.
Bilim insanlarına göre bu değişim yalnızca yaş göstergelerindeki farklılıklarla sınırlı değil. Hücrelerin bazı biyolojik özelliklerinin de genç hücrelere benzer hâle geldiği belirtildi.
Hücresel gençleşme 100 günden uzun süre izlenebildi
Araştırmanın önemli özelliklerinden biri, hücrelerin doğrudan sinir kök hücrelerine dönüştürülmesi oldu.
Daha önce kullanılan bazı yöntemlerde hücreler önce farklı hücre türlerine dönüşebilme kapasitesine sahip pluripotent kök hücrelere, ardından sinir kök hücrelerine dönüştürülüyordu.
Yeni çalışmada ise bu ara aşamaya ihtiyaç duyulmadı.
Araştırmacılar, SOX2 ve cMYC adlı yeniden programlama faktörlerini kullanarak kan hücresi öncüllerinden doğrudan sinir kök hücreleri elde etti.
Bu yöntemde hücresel gençleşmenin aniden değil, haftalar boyunca kademeli gerçekleştiği ve 100 günü aşan süreçte izlenebildiği belirlendi.
Sürecin yavaş ilerlemesi, yaşlanmayla ilişkili moleküler değişimlerin daha ayrıntılı incelenmesine olanak sağlayabilecek.
Alzheimer araştırmaları açısından önem taşıyor
Araştırmacılar, elde edilen sonuçların özellikle Alzheimer ve diğer nörodejeneratif hastalıkların araştırılması açısından değerli olduğunu belirtiyor.
İleri yaş, Alzheimer hastalığı açısından en önemli risk faktörlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Hücrelerin yaşlanma belirtilerinin nasıl geriye çevrilebildiğinin anlaşılması, gelecekte yaşlanma mekanizmalarını hedefleyen araştırmalara yeni olanaklar sunabilir.
Ayrıca geliştirilen laboratuvar modeli sayesinde farklı moleküllerin ve etken maddelerin hücresel gençleşme sürecini hızlandırıp hızlandırmadığı veya yavaşlatıp yavaşlatmadığı incelenebilecek.
Araştırma insanları gençleştirmiyor
Çalışmanın sonuçları, insanlarda yaşlanmanın durdurulduğu veya tersine çevrildiği anlamına gelmiyor.
Araştırmada yalnızca vücut dışına alınarak laboratuvar ortamında yeniden programlanan hücrelerin epigenetik yaş göstergelerinde gerileme tespit edildi.
Bu nedenle sonuçlar, 80 yaşındaki bir insanın biyolojik olarak 20 yaşına döndüğünü ya da geliştirilen yöntemin insanlarda gençleştirme tedavisi olarak kullanılabileceğini kanıtlamıyor.
Bununla birlikte araştırma, hücresel yaşlanmanın biyolojik temellerini anlamak ve gelecekte geliştirilebilecek tedavi yöntemlerini araştırmak için önemli bir deneysel model sunuyor.
Kaynak: Aging Cell, Bonn Üniversitesi, Bonn Üniversite Hastanesi, RWTH Aachen Üniversitesi
Derleme: OGÜNhaber GPT
