İSTANBUL - Son yıllarda küresel ısınma, iklim değişiklikleri ve kuraklık bilimsel düzeyde yapılan bir tartışma olmaktan çıkıp günlük yaşamın her yerinde duyulur hale geldi. İnsanlar zamansız yağışların, fırtınaların, sellerin, erken bastıran çöl sıcaklarının nedenini merak ediyor. Bu soruların yanıtını arayan kuruluşların başında ise İngiltere’deki iklim araştırmaları merkezi MET Office geliyor. Burası İngiltere’nin Ulusal Meteoroloji Ofisi...

MET Office’e bağlı Hadley İklim Tahminleri ve Araştırma Merkezi’ndeki baş iklim danışmanlarından biri olan İtalyan asıllı üst düzey bilim adamı Doktar Carlos Buontempo ise Türkiye ve Ortadoğu iklimi üzerinde uzman... Milliyet'ten Nevsal Elevli'ye konuşan Doktor Buontempo, iklim değişiklikleri ve bu değişikliklerin çevresel, sosyal, ekonomik, politik ve psikolojik etkileri konusunda bilgi verdi.

Bu yaz Türkiye’de çok yağmur yağdı. Bunun nedeni küresel ısınma mı?
Bunun nedeni periyoduk hava değişimleri... İzlanda ile Azzura Adası arasındaki hava basınçlarındaki değişim Güney Avrupa ve Akdeniz Bölgesi’nde yağmurları beraberinde getiriyor. Benzer derecede bol yağışlı yazlar daha önce de yaşandı.

HEM KURAKLIK, HEM YAĞIŞ

İklim değişikliği Türkiye ve Akdeniz’i 50-100 yıl içinde nasıl etkileyecek?
Bununla ilgili nokta atışı bir tahminde bulunmam çok zor. Ancak genel uzlaşma ısının artacağı yönünde... Türkiye ve Akdeniz’de bunun küresel artışın da üzerinde olması bekleniyor. (Bu yüzyılın sonuna kadar global ısı artışının 3 derece civarında olacağı tahmin ediliyor.) Ayrıca yağışta da azalma olacağını düşünüyoruz. Ancak Karadeniz’de kışları yağmur daha da artacak. Büyük fırtına ve seller yaşanacak.

Bunun su kaynakları açısından anlamı nedir?
Genel olarak suda azalma olacak. Deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtınanın etkisi ile özellikle kıyı bölgelerinde yer altı sularına tuzlu su karışacak, bu da tarımı olumsuz etkileyecek. Verimli tarım alanlarının kıyılarda olması durumun ciddiyetini daha da artıracak.

ENERJİ VE TARIMDA KRİZ

“2050’de Akdeniz Afrika gibi olacak” tespiti doğru mu?

Akdeniz’de sıcak ve kuraklığın artacak olması böyle yorumlanabilir. Daha uzun, daha sıcak ve daha susuz yazlar geliyor... Ancak kışları yağmurun artacak olması bu noktada Akdeniz’i Afrika’dan ayırıyor. Sahra çölünde hiç yağmur yağmayacak ama Türkiye’de dağlık bölgelerde yağış görmeye devam edeceğiz.

Türkiye’deki iklim değişikliğinin ekonomiye etkisi ne olacak?

İklim değişikliğinin Türkiye’de büyük etki yaratacağını düşünüyoruz. Hidroelektrik sistemlerde ve tarımda sorunlar yaşanabilir. Turizm de olumsuz etkilenebilir. Zira kimse ağustos ayının ortasında çöle gitmek istemez, değil mi!

Türkiye’de hâlâ dört mevsimi yaşayabiliyoruz. Bu değişecek mi?

Mevsimlerde şimdiden büyük değişiklik yaşandı. Gelecekte de 4 mevsim yaşanacak. Ama bunlar çocukluğumuzdaki gibi olmayacak. Süreleri ve zamanlamaları değişecek. İnsanlar buna adapte olabiliyor. Ancak hayvanlarda büyük sorun yaşanacak.

İklim değişikliğiyle bazı hayvan türlerinin yok olması olası mı?

Kesinlikle! Biz şu anda iklim değişikliğinin hayvanlar alemi üzerindeki etkisini inceliyoruz. Şu anda bile birçok hayvan türünü kaybetme tehlikesiyle karşı karşıyayız. İklim değişikliğiyle pek çok hayvanın soyu tükenecek.

ORTADOĞU’DA DURUM KRİTİK

Türkiye’nin çevresinde durum ne olacak?

Suudi Arabistan ve Arap yarımadasının güneyi yağmurda büyük bir artış görecek. Ama Lübnan, Suriye, Irak, İran konusunda konsensüs bu bölgenin daha kurak olacağı, yağmurların çok az olacağı yolunda. Hatta suyu tamamen kaybetme gibi bir ihtimal bile var.

Türkiye’deki tutumla ilgili gözleminiz ne?

Türkiye önemli bir tarım ülkesi ve Akdeniz Bölgesi’nde yer alıyor. Yani iklim değişikliğinden çok etkilenecek bir ülke. Hükümet iklim değişikliği meselesini ciddi biçimde ele almalı.

MET OFFICE NEDİR?

İngiltere’nin Ulusal Meteoloji Ofisi, The Met, Savunma Bakanlığı’na bağlı olarak çalışıyor. 1854 yılında kurulan merkez bütün dünyaya ve havacılık endüstrisine hava tahmin verileri ulaştırıyor. Merkezde uzmanlar vardiyalar halinde 24 saat çalışıyor. Dev bilgisayar ve hava izleme sistemlerinin bulunduğu merkez aynı zamanda çevre dostu. Bilgisayarlar ve diğer elektronik cihazların yaydığı ısı bacalar aracılığıyla binanın ısıtılmasında kullanılıyor. Aynı şekilde bölgeye düşen yağmurlar da dev kolektörlerde toplanıp, tuvaletlerin sifon sistemlerine yönlendiriliyor.