AJANSLAR -
Paranın gönderildiği belirtilen banka kim?
Bu sorunun peşine düştüm.
Anlayacağınız meşhur deyimle “Follow the money” yani “Parayı takip et”
Biz de öyle yaptık…
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturması kapsamında MASAK’ın ilk tespitlerine dayandırılan haberlere göre Pusula Finans Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan’ın hesabından 15 milyon dolar, Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız’ın hesabından ise 25 milyon euro İsviçre’deki Edmond de Rothschild nezdindeki hesaplara transfer edildi.
Patronlar Dünyası bu kez Türkiye’deki soruşturmayı değil, bu ismin uluslararası mali sistemde bıraktığı izi araştırdı.
Karşımıza birbirinden bağımsız ama tamamı resmi kayıtlara girmiş önemli dosyalar çıktı.
ÖNCE BİR AYRIM: HANGİ ROTHSCHILD?
Rothschild adı finans dünyasında tek bir banka anlamına gelmiyor.
Türkiye’deki para hareketlerinde adı geçen Edmond de Rothschild, Rothschild & Co’dan ayrı bir finans grubu.
Merkezi Cenevre’de bulunan grup yüzde 100 aile kontrolünde. CEO koltuğunda 2023’ten bu yana Ariane de Rothschild oturuyor.
Grubun kendi açıkladığı 2025 sonu rakamlarına göre yönetilen varlıkları 198 milyar İsviçre frangına ulaşmış durumda. 2 bin 700’ün üzerinde çalışanı ve 29 noktada faaliyet gösteren uluslararası bir yapısı bulunuyor.
Dolayısıyla söz konusu olan küçük veya adı bilinmeyen bir İsviçre finans kuruluşu değil.
Küresel servet yönetimi ve özel bankacılık dünyasının köklü oyuncularından biri.
Ancak bankanın geçmişindeki bazı dosyalar da en az büyüklüğü kadar dikkat çekici.
2015: ABD ADALET BAKANLIĞI BANKANIN KAPISINDA
İlk durağımız Amerika Birleşik Devletleri.
ABD Adalet Bakanlığı’nın 18 Aralık 2015 tarihli resmi açıklamasına göre Edmond de Rothschild (Suisse) SA ve Edmond de Rothschild (Lugano) SA, Bakanlığın Swiss Bank Program olarak bilinen programı kapsamında ABD makamlarıyla anlaşmaya vardı.
Dosyanın konusu ABD’li müşterilerin İsviçre’deki beyan edilmemiş hesaplarıydı.
ABD Adalet Bakanlığı’nın tespitleri son derece ayrıntılıydı.
Edmond de Rothschild’in İsviçre kuruluşları, Ağustos 2008 sonrasındaki dönemde yaklaşık 950 ABD bağlantılı hesap yönetmişti.
Bu hesaplarda yönetilen varlıkların zirve değeri toplam 2,16 milyar dolara ulaşıyordu.
Ancak mesele yalnız hesapların büyüklüğü değildi.
ABD Adalet Bakanlığı, bankanın yıllar boyunca bazı ABD’li müşterilerin beyan edilmemiş İsviçre hesaplarını ve bu hesaplardaki varlık ve gelirlerini gizlemelerine yardımcı olduğunu kayda geçirdi.
NUMARALI HESAPLAR, PARAVAN ŞİRKETLER, OFFSHORE KARTLAR…
Adalet Bakanlığı’nın yayımladığı olay tutanağı, kullanılan yöntemleri de tek tek anlatıyordu.
Bunlar arasında numaralı veya kod adlı hesaplar, müşterilere gönderilmeyip bankada tutulan yazışmalar, gerçek faydalanıcıyı perdeleyen yapılar ve offshore kredi veya banka kartları bulunuyordu.
ABD makamları ayrıca bazı beyan edilmemiş hesaplardan paranın nakit çekilmesi, lüks ürün alımları veya ABD dışındaki arkadaş, aile üyesi ve iş ortaklarının banka hesapları üzerinden geri aktarılması gibi yöntemleri de tespit etti.
Dosyanın sonunda Edmond de Rothschild’in İsviçre kuruluşları ABD makamlarına 45 milyon doların üzerinde ödeme yapmayı kabul etti.
Burada hukuki terminoloji önemli.
Bunu yalnızca “45 milyon dolar ceza aldı” diye yazmak eksik kalıyor.
Banka, ABD Adalet Bakanlığı ile bir kovuşturmama anlaşması yaptı. Banka işbirliği yapmayı, gerekli bilgileri sağlamayı, kontrol mekanizmalarını geliştirmeyi ve 45,245 milyon dolar ödeme yapmayı kabul ederken ABD Adalet Bakanlığı da ilgili vergi suçları nedeniyle bankayı kovuşturmamayı kabul etti.
Hikâye tam burada bitebilirdi.
Bitmedi.
45 MİLYON DOLARLIK DOSYANIN ARKASINDAN EPSTEIN ÇIKTI
Aradan on yıldan fazla zaman geçtikten sonra ABD Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan Jeffrey Epstein belgeleri, 2015’teki bu anlaşmanın perde arkasına ilişkin şaşırtıcı bilgiler ortaya çıkardı.
Financial Times’ın belgeler üzerindeki incelemesine göre Jeffrey Epstein, Ariane de Rothschild’in ABD Adalet Bakanlığı ile yürütülen süreçte danıştığı isimlerden biriydi.
Daha da dikkat çekicisi paraydı.
Belgelerde Epstein’ın şirketi Southern Trust Company ile Edmond de Rothschild Holding arasında 5 Ekim 2015 tarihli 25 milyon dolarlık bir anlaşma bulunuyor.
Anlaşmada Epstein’ın “risk analizi” ve belirli algoritmaların uygulanması konusunda çalışacağı belirtilirken, ABD’deki meselelerin çözümüne ilişkin çalışma karşılığında Southern Trust’a 25 milyon dolar ödenmesi öngörülüyordu.
Miami Herald’ın ABD Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan belgeler ve banka transferleri üzerindeki incelemesi, anlaşmanın ardından Epstein’a 25 milyon dolar ödendiğini ortaya koydu.
Zamanlama çarpıcıydı:
Edmond de Rothschild’in ABD makamlarına yapacağı ödeme 45 milyon dolar seviyesinde kesinleşti.
Epstein’ın ücreti ise 25 milyon dolar oldu.
ARİANE DE ROTHSCHILD İLE İLİŞKİ 2019’A KADAR SÜRDÜ
2026’da yayımlanan belgeler, Epstein ile Ariane de Rothschild arasındaki ilişkinin tek bir danışmanlık sözleşmesinden ibaret olmadığını da gösterdi.
Reuters’ın ABD Adalet Bakanlığı belgeleri üzerinde yaptığı incelemeye göre ikili 2013-2019 arasında çok sayıda yazışma yaptı ve çeşitli görüşmeler planladı.
Edmond de Rothschild, Epstein’ın Ariane de Rothschild’in bir iş bağlantısı olduğunu açıkladı.
Banka ayrıca Ariane de Rothschild’in Epstein’ın suç teşkil eden davranışlarından haberdar olmadığını ve bu suçları kesin biçimde kınadığını bildirdi.
Reuters da incelediği belgelerde Ariane de Rothschild’in suç işlediğine ilişkin bir işaret bulunmadığının altını çiziyor.
Belgelerin yayımlanmasından sonra mesele bankanın yönetim kurulunun da gündemine girdi.
Edmond de Rothschild Şubat 2026’da yönetim kurulunun gelişmeleri bağımsız biçimde izlediğini ve müşteriler, çalışanlar ve hissedarların çıkarlarını korumak için gerekli önlemleri aldığını açıkladı.
Ancak Edmond de Rothschild’in uluslararası dosyaları ABD ile sınırlı değildi.
İKİNCİ BÜYÜK DOSYA: 1MDB
Rotamızı bu kez Lüksemburg’a çevirdiğimizde dünyanın en büyük mali skandallarından biriyle karşılaşıyoruz:
1Malaysia Development Berhad, yani 1MDB.
Malezya devlet yatırım fonundan milyarlarca doların usulsüz biçimde çıkarılması üzerine dünyanın birçok ülkesinde yıllarca soruşturmalar yürütüldü.
Bu soruşturma ağının Avrupa’daki duraklarından biri de Edmond de Rothschild oldu.
2017’DE 8,985 MİLYON EURO CEZA
Lüksemburg’un finansal denetim kurumu CSSF, 21 Haziran 2017’de Edmond de Rothschild (Europe) hakkında 8 milyon 985 bin euro idari para cezası verdi.
Gerekçe, sağlam bir iç yönetişim sistemi kurulmasına ilişkin yükümlülüklerle birlikte kara para aklama ve terörün finansmanıyla mücadele alanındaki mesleki yükümlülüklere uyum konusundaki eksikliklerdi.
CSSF bu karara 2016 boyunca yürüttüğü kapsamlı inceleme ve yerinde denetimin ardından ulaştığını açıkladı.
Ancak aynı resmi belgede bankanın yönetim kadrosunu güçlendirdiği, önemli değişiklikler yaptığı ve eksikliklerin giderilmesine yönelik bir program başlattığı da özellikle kayda geçirildi.
Bu dosyanın daha büyük bölümü ise yıllar sonra sonuçlandı.
LÜKSEMBURG TARİHİNDE BİR İLK
Tarih 22 Mayıs 2025.
Lüksemburg Bölge Mahkemesi’nin 7. Ceza Dairesi, Edmond de Rothschild (Europe) SA’yı kara para aklama ve suçtan elde edilen malın gizlenmesi/saklanması kapsamındaki suçlardan mahkûm etti.
Mahkeme, daha önce bankanın malvarlığı içinde el konulan 25 milyon euronun müsaderesine hükmetti.
25 milyon euro yeni verilmiş klasik bir “para cezası” değildi.
Daha önce el konulan 25 milyon euronun Lüksemburg devletine geçirilmesine karar verildi.
Kararı tarihi yapan başka bir ayrıntı vardı.
Lüksemburg Adalet makamlarının kendi açıklamasına göre bu karar, ülkede bir bankanın kara para aklama suçundan ilk kez mahkûm edilmesi anlamına geliyordu.
ONLARCA HESAP, OFFSHORE ŞİRKETLER
Lüksemburg yargısının yayımladığı resmi açıklama soruşturmanın perde arkasını da ortaya koyuyor.
Bir Birleşik Arap Emirlikleri vatandaşı, Edmond de Rothschild (Europe) bünyesinde çeşitli Avrupa ve offshore şirketleri adına onlarca banka hesabı açmıştı.
Şirketler arasında British Virgin Islands, Cayman Islands ve Isle of Man’de kurulmuş yapılar bulunuyordu.
Soruşturmacılar, 1MDB kaynaklı paraların karmaşık uluslararası transfer zincirlerinden ve çeşitli ülkelerden geçtikten sonra bu şirketlerden bazılarının Edmond de Rothschild hesaplarına ulaştığını tespit etti.
153 POLİS RAPORU, ÇOK SAYIDA ÜLKE
Dosyanın büyüklüğünü anlatan belki de en çarpıcı rakam 153.
Lüksemburg Adli Polisi’nin kara para aklamayla mücadele birimi soruşturma boyunca 153 rapor hazırladı.
Telefon dinlemeleri ve çok sayıda arama gerçekleştirildi.
Fransa, İsviçre, Singapur, ABD, Birleşik Arap Emirlikleri, Malezya, British Virgin Islands, Hollanda ve Isle of Man dahil birçok ülkeye uluslararası adli yardım talepleri gönderildi.
2025’te verilen karar bankanın cezai sorumluluğuna ilişkin ilk bölümü kapattı. Banka yöneticileri ve çalışanlarına ilişkin süreç ile banka müşterisi ve şirketlerine ilişkin diğer bölümler ise ayrı şekilde ele alındı.
İSVİÇRE’DEKİ HESAPLAR KİMİN?
Türkiye’deki soruşturmanın bundan sonraki aşamasında bankanın geçmişinden çok daha önemli olan mesele bu.
Serdar Turhan’ın 15 milyon doları ile Muhammed Yarız’ın 25 milyon eurosunun gönderildiği belirtilen Edmond de Rothschild nezdindeki hesapların gerçek lehdarları kim?
Hesaplar kendilerine mi ait?
Bir şirkete mi?
Yoksa üçüncü kişilere mi?
Paranın ekonomik kaynağı ne?
Transferlerin gerekçesi ne?
Bu paralar ile soruşturmanın merkezindeki fonların varlıkları veya işlemleri arasında herhangi bir bağlantı var mı?
Türkiye’deki soruşturmanın kaderini bankanın geçmişi değil, İsviçre’deki hesapların kime ait olduğunun ve paranın kaynağının ortaya çıkarılması belirleyecek.
