Birleşik Krallık’ın üç kurucu ülkesindeki milliyetçi liderler Cardiff’te kritik bir zirvede bir araya geliyor. Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Başbakanı John Swinney ve Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill, halkların kendi anayasal geleceklerini belirleme hakkını vurgulayan bir mutabakat metnine imza atmaya hazırlanıyor. Zirvede ekonomi, enerji ve Avrupa ile ilişkiler de görüşülecek.
Birleşik Krallık’ın geleceğine ilişkin anayasal tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’nın milliyetçi liderleri Cardiff’te bir araya geliyor. 14 Eylül Pazartesi günü yapılacak zirveye Galler Başbakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth, İskoçya Başbakanı ve SNP lideri John Swinney ile Kuzey İrlanda Başbakanı ve Sinn Féin Başkan Yardımcısı Michelle O’Neill katılacak. Sinn Féin lideri Mary Lou McDonald da toplantıda yer alacak.
Liderlerin toplantıya hükümet temsilcisi sıfatıyla değil, siyasi parti liderleri olarak katılacağı belirtildi. Zirvede tarafların, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’nın anayasal geleceklerini belirleme hakkını savunan bir mutabakat metnine imza atmaları bekleniyor. Metinde Westminster yönetimine, bu ülkelerdeki anayasal değişim taleplerinin önünü açma ve gerekli süreçleri kolaylaştırma çağrısı yapılacak.
Üç ülkede milliyetçi partiler yönetimde
Mayıs 2026 seçimlerinin ardından Galler’de Plaid Cymru, İskoçya’da İskoç Ulusal Partisi ve Kuzey İrlanda’da Sinn Féin’in yönetimde bulunması, Birleşik Krallık tarihinde yeni bir siyasi tablo oluşturdu. Böylece ilk kez Birleşik Krallık içindeki üç devredilmiş yönetimin başında anayasal değişim ve kendi kaderini tayin hakkını savunan siyasi partilerin liderleri aynı anda görev yapmaya başladı.
Michelle O’Neill, seçimlerin ardından yaptığı açıklamada İskoçya ve Galler’deki sonuçları “siyasi manzarada büyük bir değişim” olarak nitelendirmiş, John Swinney ve Rhun ap Iorwerth ile anayasal değişim konusunda birlikte çalışmak istediğini bildirmişti.
İskoçya bağımsızlık, Kuzey İrlanda birleşme istiyor
Üç siyasi hareketin anayasal hedefleri birbirinden farklılık gösteriyor. SNP, İskoçya’nın bağımsız bir devlet olması için yeni referandum yapılmasını savunuyor. Plaid Cymru, Galler’in bağımsızlığını hedefliyor. Sinn Féin ise Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan ayrılarak İrlanda Cumhuriyeti ile birleşmesini amaçlıyor.
Cardiff zirvesinde bu hedeflerin doğrudan hayata geçirilmesine yönelik bir ayrılık kararı alınmasından ziyade, halkların kendi geleceklerini referandum yoluyla belirleyebilmesi ve Westminster’ın bu süreçleri engellememesi yönünde ortak siyasi tutum ortaya konulması bekleniyor.
Anketlerde bağımsızlık desteği
The Guardian’ın aktardığı son kamuoyu araştırmalarına göre olası bir referandumda İskoçya’da bağımsızlığa destek yüzde 47 seviyesinde bulunuyor. Kuzey İrlanda’da anayasal değişime destek yüzde 36, Galler’de bağımsızlığa destek ise yüzde 32 olarak ölçüldü. İskoçya’da bağımsızlık desteğinin 2014 referandumundan bu yana genel olarak yüzde 45-50 bandında seyrettiği belirtiliyor.
İskoçya 2014’te bağımsızlık referandumu düzenlemiş, seçmenlerin yüzde 55’i Birleşik Krallık’ta kalma yönünde oy kullanmıştı. SNP yönetimi ise ikinci bir referandum talebini gündemde tutuyor.
Cardiff’te gerçekleştirilecek zirvede anayasal konuların yanı sıra ekonomi, enerji politikaları, Avrupa ile ilişkiler ve ülkeler arasındaki siyasi iş birliğinin de ele alınması bekleniyor.
Kaynak: The Guardian, Sinn Féin
Derleme: OGÜNhaber GPT
