Gök bilimciler, şimdiye kadar kaynak galaksisi belirlenebilen en uzak hızlı radyo patlamasını tespit etti. FRB 20240304B adı verilen sinyal, Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobuyla yakalandı. James Webb Uzay Teleskobu'nun gözlemleri, patlamanın evrenin yaklaşık 3 milyar yaşında olduğu dönemde küçük bir galakside meydana geldiğini ortaya koydu. Keşif, evrenin erken dönemindeki galaksilerin ve kozmik maddenin araştırılmasına katkı sağlayabilir.
Bilim insanları, evrenin erken dönemlerinden gelen ve 10,7 milyar yıldan uzun süre uzayda yolculuk yaptıktan sonra Dünya'ya ulaşan güçlü bir radyo sinyalinin kaynak galaksisini belirledi. FRB 20240304B olarak adlandırılan hızlı radyo patlaması, bugüne kadar kaynağı tespit edilen en uzak örnek olarak kayıtlara geçti. Araştırmanın sonuçları, 8 Ekim 2026'da Science dergisinde yayımlandı.
Sinyal ilk kez 2024 yılında tespit edildi
Uluslararası araştırma ekibi, söz konusu radyo patlamasını 4 Mart 2024 tarihinde Güney Afrika'daki MeerKAT radyo teleskobuyla tespit etti.
MeerTRAP araştırma projesi kapsamında kaydedilen sinyalin olağanüstü uzak bir noktadan geldiği belirlendi. Ancak bilim insanlarının mesafeyi doğrulayabilmesi için patlamanın meydana geldiği galaksiyi bulması gerekiyordu.
James Webb Uzay Teleskobu'nun yakın kızılötesi gözlemleri, sinyalin kaynak galaksisini ortaya çıkardı. Spektroskopik ölçümlerde galaksinin kırmızıya kayma değeri 2,148 olarak hesaplandı. Bu sonuç, patlamanın Büyük Patlama'dan yaklaşık 3 milyar yıl sonra gerçekleştiğini gösterdi.
Kaynak galaksi bilim insanlarını şaşırttı
James Webb'in gözlemleri, sinyalin yoğun biçimde yıldız oluşumunun sürdüğü küçük bir cüce galaksiden kaynaklandığını gösterdi.
Galaksinin düşük kütleli olması, hızlı radyo patlamalarını meydana getiren gök cisimlerinin genç galaksilerde de bulunabileceğine işaret ediyor.
Gizemli radyo patlamalarının kaynağı hâlâ bilinmiyor
İlk kez 2007 yılında keşfedilen hızlı radyo patlamaları (FRB), genellikle birkaç milisaniye süren son derece güçlü radyo dalgası yayılımları olarak tanımlanıyor.
Bilim insanları bu olayların fiziksel kaynağını henüz kesin olarak açıklayamıyor. Öne çıkan teorilerden biri, patlamaların magnetar adı verilen, güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızlarıyla bağlantılı olabileceğini öngörüyor.
Evrenin görünmeyen maddesi araştırılabilecek
Hızlı radyo patlamalarından yayılan sinyaller, Dünya'ya ulaşırken galaksiler arasında bulunan iyonlaşmış gazın içinden geçiyor.
Bu yolculuk sırasında radyo dalgalarında meydana gelen değişimler, bilim insanlarına kozmik maddenin dağılımı hakkında bilgi sağlıyor.
FRB 20240304B'nin tespit edilmesi, hızlı radyo patlamalarının evrenin çok daha erken dönemlerini araştırmak için kullanılabileceğini gösteriyor.
Kaynak: NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Sydney Üniversitesi, Oxford Üniversitesi, Paris Gözlemevi, Science, arXiv
Derleme: OGÜNhaber GPT
