İnternetin ruhu için verilen savaş henüz bitmedi

Tim Berners-Lee, internetin ticarileşme ve tekelleşme nedeniyle özünden uzaklaştığını savunuyor. “Solid” projesiyle veri kontrolünü bireylere geri vermeyi, yapay zekâ alanında ise şeffaf ve kamusal denetime dayalı bir model oluşturmayı hedefliyor.

Web’in mucidi Tim Berners-Lee, bugün internetin geldiği noktaya bakınca büyük bir hayal kırıklığı yaşadığını açıkça dile getiriyor. Ona göre internet; ticarileşme, tekelleşme ve algoritmik çıkarlar nedeniyle demokratik bir güç olmaktan uzaklaştı ve bağımlılık ile dezenformasyon üreten bir yapıya dönüştü.

Ancak Berners-Lee’ye göre tablo umutsuz değil. “Düzeltmek için hâlâ geç değil” diyerek yeni bir mücadele başlatmış durumda.

temel sorun ne?

İnternetin kontrolü birkaç büyük teknoloji şirketinin elinde toplandı.
Kullanıcı verileri bireylerin değil, platformların mülkiyetinde.
Algoritmalar kamusal faydadan çok kâr ve dikkat ekonomisi üzerine kurulu.

çözüm olarak ne öneriyor?
Veri egemenliğinin bireylere geri verilmesi:

“Solid” adlı projeyle, tıbbi kayıtlar, sosyal medya verileri ve kişisel bilgiler merkezi platformlarda değil, kullanıcının kendi dijital alanında tutulacak.

Seçimli paylaşım:

Kullanıcı, hangi veriyi kiminle ve ne kadar süreyle paylaşacağını kendisi belirleyecek.

Platform bağımsızlığı:

Hizmetler veriye değil, kullanıcının verdiği izne bağlı çalışacak.

yapay zekâ uyarısı
Berners-Lee’nin en sert eleştirilerinden biri yapay zekâ alanına yönelik. AI çalışmalarının kapalı kapılar ardında, yalnızca kâr odaklı şirketler tarafından yürütülmesini tehlikeli buluyor. Ona göre:

Yapay zekâ geliştirme süreçleri şeffaf olmalı
Bilim insanlarının denetiminde ilerlemeli
CERN örneğinde olduğu gibi, insanlığın ortak yararını gözeten uluslararası yapılar kurulmalı

Aksi halde internetin geçmişte yaşadığı güç yoğunlaşması, yapay zekâda çok daha büyük sonuçlar doğurabilir.