NAZA belgeseli, İsrail’in Gazze’deki saldırılarında Filistinli sivillerin öldürülmesine yol açan hedefleme sistemlerini, İsrail ordusunda görev yapmış kişilerin tanıklıkları üzerinden anlatıyor. Filmde, bazı Filistinlilerin aileleriyle birlikte evlerindeyken hedef alındığı, yapay zeka destekli gözetleme ve hedef belirleme yöntemlerinin kullanıldığı öne sürülüyor. Belgesel, Venedik Film Festivali’nde yaklaşık 25 dakika ayakta alkışlandı.
Gazze’de İsrail saldırılarında yaşanan sivil ölümlerini ve hedefleme süreçlerini konu alan NAZA belgeseli, 83. Venedik Uluslararası Film Festivali’nde dünya prömiyerini yaptı. Yuval Abraham ve Rachel Szor’un yönettiği film, gösterimin ardından yaklaşık 24,5 dakika boyunca ayakta alkışlandı. Bazı uluslararası kaynaklar bu süreyi 25 dakika olarak aktardı.
Belgeselin merkezinde, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü askeri operasyonlarda Filistinli sivillerin nasıl hedef haline geldiğine ilişkin tanıklıklar bulunuyor. Filmde İsrail ordusunda ve istihbarat birimlerinde görev yapmış kişilerin ifadelerine yer veriliyor.
Tanıklar, bazı Filistinlilerin gece saatlerinde evlerindeyken, aile üyeleriyle birlikte bulundukları sırada hedef alındığını öne sürüyor. Belgesel, bu saldırıların rastlantısal değil, belirli gözetleme ve hedefleme sistemleri üzerinden planlandığı iddiasını inceliyor.
Aileleriyle birlikte hedef alındıkları anlatılıyor
Filmde konuşan eski asker ve istihbarat görevlileri, Gazze’de potansiyel hedeflerin belirlenmesinde geniş çaplı dijital gözetleme yöntemlerinden yararlanıldığını anlatıyor.
Tanıklıklara göre bazı saldırılarda hedef alınan kişinin evinde eşi, çocukları veya diğer aile üyelerinin bulunduğu biliniyor olmasına rağmen saldırı kararı uygulanabiliyordu. Belgesel bu yönüyle, Gazze’deki sivil ölümlerinin arkasındaki karar mekanizmalarını görünür kılmayı amaçlıyor.
NAZA’nın ortaya koyduğu anlatı, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü bombardımanlarda yaşanan kitlesel sivil ölümlerin yalnızca savaşın kaçınılmaz sonucu olmadığı; bazı vakalarda sivillerin öleceği önceden bilinmesine rağmen saldırıların gerçekleştirildiği iddiasına dayanıyor.
Yapay zeka destekli hedefleme sistemi
Belgeselde, Filistinlilerin telefon hareketleri, iletişim bağlantıları ve dijital izlerinin analiz edilerek potansiyel hedef listeleri oluşturulduğu ileri sürülüyor.
Bu kapsamda daha önce kamuoyuna “Lavender” adıyla yansıyan yapay zeka destekli hedefleme sistemlerine de değiniliyor. Filmdeki tanıklıklar, bu teknolojilerin binlerce kişinin gözetlenmesi ve saldırı hedeflerinin belirlenmesi sürecinde kullanıldığını öne sürüyor.
Yönetmen Yuval Abraham da sistemlerin insanların evlerinde ve ailelerinin yanındayken hedef alınmasına imkân verdiğini belirtiyor.
24 asker ve istihbarat görevlisinin tanıklığı
Belgeselde İsrail ordusunda veya istihbarat birimlerinde görev yapmış 24 kişinin ifadeleri bulunuyor.
Kimlikleri güvenlik gerekçesiyle gizlenen bazı tanıkların görüntü ve sesleri dijital yöntemlerle değiştirilmiş durumda. Bu kişiler, Gazze’deki gözetleme, hedef belirleme ve saldırı süreçlerine ilişkin içeriden bilgiler aktarıyor.
Film, böylece Gazze’de yaşanan sivil ölümlerini yalnızca dışarıdan gözlemlerle değil, İsrail askeri sistemi içinde görev yapmış kişilerin anlatımları üzerinden belgelemeye çalışıyor.
“NAZA” sivillerin ölüm hesabını ifade ediyor
Belgeselin adı olan “NAZA”, İsrail askeri terminolojisinde bir saldırı sırasında ölebileceği hesaplanan sivillerin sayısıyla bağlantılı bir ifadeden geliyor.
Filmin en çarpıcı yönlerinden biri de saldırı kararları alınırken hedef çevresinde kaç sivilin bulunduğuna ilişkin hesaplamaların yapılabildiği yönündeki tanıklıklar.
Bu anlatım, Gazze’de hayatını kaybeden sivillerin yalnızca savaşın genel bilançosundaki rakamlar olmadığını; bazı saldırılarda sivil kayıpların önceden öngörülebildiği iddiasını gündeme getiriyor.
Venedik’te uzun süre ayakta alkışlandı
NAZA’nın dünya prömiyerinin ardından izleyiciler yaklaşık 25 dakika boyunca filmi ayakta alkışladı. Uluslararası basında bu sürenin Venedik Film Festivali tarihindeki en uzun ayakta alkışlardan biri, bazı kaynaklara göre ise en uzunu olduğu belirtildi.
Filmin gördüğü ilgi, Gazze’de yaşanan sivil kayıpların ve İsrail’in askeri uygulamalarına yönelik eleştirilerin uluslararası sinema dünyasında da güçlü yankı bulduğunu gösterdi.
İsrail ise Gazze’de sivilleri kasıtlı olarak hedef aldığı yönündeki suçlamaları reddediyor. İsrail ordusu, hedef belirleme süreçlerinde teknolojik sistemlerden yararlanıldığını kabul etmekle birlikte nihai saldırı kararlarının insanlar tarafından verildiğini ve sivilleri korumaya yönelik önlemler alındığını savunuyor.
Buna karşılık NAZA, İsrail ordusunda görev yapmış kişilerin tanıklıkları üzerinden bu resmi anlatıyı sorguluyor ve Gazze’deki ağır sivil kayıpların arkasındaki askeri sistemi gözler önüne sermeyi amaçlıyor.
Kaynak: Venedik Film Festivali, Reuters, AP, The Guardian, Euronews, AFP
Derleme: OGÜNhaber GPT
