AJANSLAR -
Litvanya Dışişleri Bakanı Kestutis Budrys, müttefiklere ait bir savaş uçağının Belarus'tan Litvanya hava sahasına giren insansız hava aracını (İHA) düşürmesinin ardından salı günü NATO'nun "teyakkuzda, kararlı ve hazır" olduğunu söyledi.
Rusya sınırındaki doğu kanadını sınayan bir dizi hava sahası ihlalinin sonuncusu olan olayın ardından Budrys, müdahalenin kolektif savunmanın gücünü gösterdiğini belirtti. Baltık hava sahasını koruyan ve bölgesel güvenliği güçlendiren hava unsurları için müttefiklere teşekkür etti.
Ancak verilen mesaj yalnızca Vilnius'a yönelik değildi. Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşı sürerken NATO'nun doğu kanadındaki ülkeler, kasıtlı olsun ya da olmasın, hava sahası ihlallerini ittifakın kararlılığını sınayan girişimler olarak değerlendirmeye başladı. Salı günkü müdahale de sistemin çalıştığının kanıtı olarak sunuldu.
Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada İHA'nın imha edildiğini doğruladı.
"Litvanya hava sahasına az önce giren bir İHA, NATO savaş uçakları tarafından imha edildi," diyen Nauseda, şöyle devam etti:
"Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde böyle bir hazırlık düzeyi bölgemiz için hayati önem taşıyor."
Litvanya Ulusal Kriz Yönetim Merkezi, İHA'nın Belarus'tan ülke hava sahasına girdiğini, Lentvaris ve Trakai bölgelerinden geçerek batıya yöneldiğini ve Kaunas ilindeki Pratkunai köyü yakınlarında bulunan kırsal bir alana düştüğünü açıkladı.
Böylece Litvanya toprakları üzerinde ilk kez bir İHA düşürülmüş oldu.
Moskova olayla ilgili açıklama yapmadı.
Olayın ardından saatler içinde Polonya da sınırına yakın Ukrayna topraklarının Rusya'ya ait jet motorlu İHA'larla vurulmasını gerekçe göstererek "hava operasyonları" başlattığını açıkladı.
Varşova yönetimi, çatışma bölgelerine komşu kesimlerde hava sahasının güvenliğini sağlamayı amaçlayan önleyici tedbirler alındığını bildirdi. Bu gelişme, artan teyakkuz hâlinin Baltık ülkelerinin ötesine yayıldığını gösterdi.
Kırılgan enerji altyapısı ateşkesi sınanıyor
Litvanya, Letonya ve Estonya, Rusya'nın Ukrayna'yı geniş çaplı işgalinin başladığı 2022'den bu yana çok sayıda İHA'nın hava sahalarını ihlal ettiğini bildirdi. Ancak NATO uçaklarının bu araçlara müdahale etmesi hâlâ dikkat çekecek kadar seyrek yaşanıyor.
NATO'nun hava polisliği görevindeki uçaklar, mayıs ayında rotasından çıkarak Estonya hava sahasına giren bir Ukrayna İHA'sını düşürmüştü. Bu, savaşın başlamasından bu yana ittifak tarafından gerçekleştirilen ilk benzer müdahaleydi.
Avrupalı yetkililer ayrıca Rusya'nın, Finlandiya Körfezi kıyısındaki St Petersburg yakınlarında bulunan sanayi ve petrol tesislerini hedef alan Ukrayna İHA'larının yönünü değiştirdiğine dikkat çekiyor.
Son hava sahası ihlali, diplomasi açısından hassas bir döneme denk geldi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, ABD Başkanı Donald Trump'ın iki tarafın birbirlerinin enerji altyapılarına yönelik saldırıları durdurma konusunda anlaştığını açıklamasının ardından Moskova'nın da karşılık vermesi hâlinde Kiev'in "gerilimi azaltacak adımlar" atmaya hazır olduğunu söyledi.
Buna rağmen çatışmalar gece boyunca devam etti. Ukrayna güçleri Rusya'nın Krasnodar bölgesindeki askerî hedefleri vururken Rusya, Ukrayna'ya 102 İHA gönderdi.
Olay, Litvanya'nın bir süredir devam eden politika değişiminin yaşandığı dönemde gerçekleşti.
Nauseda'nın temmuz ayında ülkesinin Moskova'ya karşı Batı'nın nükleer caydırıcılık sistemine dahil olmasını istediğini açıklamasının ardından Litvanya, ülkede nükleer silah konuşlandırılmasını yasaklayan anayasal düzenlemeyi kaldırma sürecini başlattı.
Avrupa'nın kendi caydırıcılık kapasitesine ilişkin tartışmalar yoğunlaşırken bu adımın kıta başkentlerinde yeniden dikkat çekmesi bekleniyor.
