Avrupa Sayıştayı, Avrupa Birliği'nin 2025 yılı mali denetiminde bütçe harcamalarının yüzde 3,8'inin ilgili kurallara uygun olmadığını belirledi. AB'nin toplam borcunun 2027'ye kadar 1 trilyon euroya ulaşabileceği uyarısında bulunuldu. Denetçiler, 2028-2034 dönemini kapsayan yeni bütçenin COVID-19 salgını sırasında uygulanan kurtarma fonundaki denetim ve hesap verebilirlik sorunlarını tekrarlayabileceğine dikkat çekti.
Avrupa Birliği'nin (AB) bağımsız dış denetim kurumu Avrupa Sayıştayı (ECA), 2025 mali yılına ilişkin raporunda bütçe harcamalarındaki usulsüzlük risklerinin ve artan borç yükünün Birliğin mali yönetimi üzerindeki baskısını artırdığına dikkat çekti. Denetçilere göre AB bütçesindeki hata oranı yüzde 3,8'e yükselirken, toplam borç 2027 yılına kadar 1 trilyon euroya ulaşabilir.
Harcamalardaki hata oranı yükseldi
Avrupa Sayıştayının 8 Ekim 2026'da kamuoyuna sunulan raporunda, AB bütçesindeki harcamaların tahmini yüzde 3,8'inin finansman kurallarına uygun olmadığı bildirildi. Bu oran 2024 yılında yüzde 3,6 seviyesindeydi.
Denetçilerin belirlediği hata oranı, kurumun önemli düzeyde usulsüzlük için kullandığı yüzde 2'lik eşiğin üzerinde gerçekleşti.
Raporda, kurallara aykırı harcamaların doğrudan dolandırıcılık ya da yolsuzluk anlamına gelmediği vurgulandı. Hata oranı, harcamaların AB veya ulusal mevzuatta belirlenen koşullara uygunluğunu ölçüyor.
En yüksek hata oranlarından biri, istihdamı ve bölgesel kalkınmayı destekleyen uyum politikası harcamalarında görüldü. Bu alandaki oran yüzde 5,7'den yüzde 6,6'ya yükselirken, tarım ve çevre harcamalarında yüzde 2,6'dan yüzde 3,9'a çıktı.
AB'nin borcu 1 trilyon euroya yaklaşabilir
Denetim raporunun önemli başlıklarından birini AB'nin artan borç yükü oluşturdu.
Birliğin ödenmemiş borçlarının 2025 yılında yüzde 20'den fazla artarak 738,9 milyar euroya ulaştığı belirtildi. Denetçiler, özellikle COVID-19 salgınının ekonomik etkileriyle mücadele amacıyla oluşturulan NextGenerationEU programı kapsamında gerçekleştirilen borçlanmalar nedeniyle toplam tutarın 2027'ye kadar 1 trilyon euroya çıkabileceğini bildirdi.
Salgın döneminde sağlanan finansmanın geri ödemelerinin 2028-2058 yılları arasında yapılması planlanıyor.
Avrupa Komisyonunun 2028-2034 bütçe teklifinde, söz konusu hibeler için alınan borçların geri ödenmesine yıllık 24 milyar euro ayrılması öngörülüyor.
Ancak denetçiler, faiz giderlerinin gelecek yedi yıllık dönemde yaklaşık 93 milyar euroya ulaşabileceğine dikkat çekerek borçlanma maliyetlerinin gelecekteki AB bütçeleri üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.
COVID-19 kurtarma fonundaki sorunlara dikkat çekildi
Avrupa Sayıştayı, COVID-19 salgını sonrasında ekonomik toparlanmayı desteklemek amacıyla oluşturulan Kurtarma ve Dayanıklılık Mekanizması'nın (RRF) uygulanmasında da eksiklikler tespit etti.
Denetçilere göre 2025 yılında üye ülkelere yapılan 37 hibe ödemesinin dokuzunda belirlenen koşullara uyulmadı. Bunlardan altısında önemli düzeyde hata belirlendi.
Tespit edilen sorunlar arasında proje hedeflerinin yeterince karşılanmaması, kamu ihale kurallarına aykırılıklar ve devlet yardımlarına ilişkin usulsüzlükler bulunuyor.
Denetçiler, Avrupa Komisyonunun bazı durumlarda gerekli koşullar tam olarak karşılanmadığı hâlde ödemeleri gerçekleştirdiğini belirtti.
Yeni uzun vadeli bütçe için denetim uyarısı
Avrupa Komisyonunun 2028-2034 dönemini kapsayan yaklaşık 2 trilyon euroluk uzun vadeli bütçe teklifi de denetçilerin gündeminde yer aldı.
Teklif, fonların önemli bir bölümünün ulusal ve bölgesel planlar üzerinden dağıtılmasını öngörüyor. Bu sistemde ödemeler, yapılan harcamaların geri karşılanmasından ziyade önceden belirlenen hedeflere ulaşılması esasına dayanıyor.
Avrupa Sayıştayı, yeni finansman modelinin salgın dönemindeki kurtarma mekanizmasına benzer özellikler taşıdığına işaret ederek denetim, şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesini istedi.
Kurum, geçmiş dönemde ortaya çıkan eksiklikler giderilmeden benzer bir finansman sistemine geçilmesinin yeni sorunlara yol açabileceğini değerlendirdi.
Avrupa Komisyonu denetim sistemini savundu
Avrupa Komisyonu ise denetim bulgularına ilişkin değerlendirmesinde mali kontrol mekanizmalarının etkili olduğunu savundu.
Komisyon, hata oranının önceki yılla karşılaştırılabilir seviyede olduğunu ve 2022 ile 2023 yıllarındaki oranlardan daha düşük gerçekleştiğini bildirdi.
Ayrıca 2025 yılında yaklaşık 9 milyar euroluk önleyici ve düzeltici işlem yapıldığını açıkladı.
Komisyon, kendi hesaplamaları ile Avrupa Sayıştayının bulgularının farklı yöntem ve yetkilere dayandığını, bu nedenle doğrudan karşılaştırılamayacağını belirtti.
Denetçilerin uyarıları, AB'nin gelecek yedi yıllık bütçesine ilişkin müzakerelerin sürdüğü dönemde mali disiplin, borç yönetimi ve kamu kaynaklarının denetlenmesi konularını yeniden gündeme taşıdı.
Kaynak: Avrupa Sayıştayı, Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, Euronews, The Financial
Derleme: OGÜNhaber GPT
