AJANSLAR -
Hürmüz Boğazı gemi taşımacılığına yeniden açılana kadar petrol maliyetlerinin artmaya devam etmesi bekleniyor.
Uluslararası referans türü olan Brent petrolü bu ay yüzde 59 yükseldi ve salı günü varil başına 115 doların üzerinde işlem gördü. Bu, Irak’ın Kuveyt’i işgalinin ardından Eylül 1990’da kaydedilen yüzde 46’lık önceki rekor artışı geride bıraktı. Analistler, çatışma sürdüğü sürece fiyatların yüksek kalacağı ve daha da artabileceği konusunda uyarıyor.
ABD referans petrolü olan West Texas Intermediate (WTI) de Mart ayında yüzde 55’ten fazla yükseldi. Bu, 2020’de pandeminin yarattığı şok sırasında görülen sert dalgalanmalardanbu yana en büyük aylık artış oldu.
1988’den bu yana en büyük artış
Brent’teki bu yükseliş, vadeli işlem sözleşmesinin oluşturulduğu 1988’den bu yana görülen en büyük artış. Ancak bu artış, Ekim 1973 ile Ocak 1974 arasında fiyatların neredeyse dört katına çıkmasıyla karşılaştırıldığında daha küçük kalıyor.
O dönemde petrol, ABD’nin Yom Kippur Savaşı’nda İsrail’i desteklemesinin ardından Arap ihracatçı ülkelerin uyguladığı ambargo nedeniyle varil başına 2.90 dolardan 11.65 dolara yükselmişti.
Artış, rafine ürünlerde çok daha belirgin oldu. Jet yakıtı ve dizel yıl başından bu yana yaklaşık iki katına çıktı. Salı günü ABD’de, siyasi açıdan da hassas bir gösterge olan benzin fiyatı, galon başına 4 doların (litre başına 1.06 dolar) üzerine çıkarak, 2022’den bu yana ilk kez bu seviyeyi aştı.
Körfez ülkelerinde durum
Körfez ülkeleri, ham petrolünü ihraç edemedikleri için yaklaşık 10 milyon varillik üretimi durdurdu. Orta Doğu’da ise günlük yaklaşık 2 milyon varillik rafineri kapasitesi devre dışı kaldı. Orta Doğu’dan ham petrol tedarikine bağımlı olan Asya’daki rafineriler de toplamda günlük yaklaşık 2 ila 2.5 milyon varillik kapasite kesintisine gitmek zorunda kaldı.
Tarihteki en büyük aylık petrol fiyat düşüşü ise Mart 2020’de, Kovid-19 pandemisinin dünya genelinde yayılmasıyla ülkelerin kapanmaya gitmesi ve seyahat kısıtlamaları uygulaması sonucu yaşanmıştı.
