AJANSLAR -
Son dönemde kredi ya da kredi kartı başvurusu yapan birçok kişi, kredi notu iyi olmasına rağmen bankalardan olumsuz yanıt alıyor. Bankalar artık sadece puana değil, müşterinin son aylardaki para trafiğini de ayrıntılı şekilde inceliyor.
Davranışsal risk analizi devrede
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, bankacılık sektöründe “davranışsal risk analizi” olarak tanımlanan yeni uygulamada, hesaplara giren ve çıkan paranın düzeni mercek altına alınıyor. Düzenli maaş girişi, fatura ödemeleri ve standart harcamalar normal kabul edilirken; bahis sitelerine yapılan ödemeler, sık ve açıklamasız transferler riskli işlem olarak değerlendiriliyor.
Bahis işlemleri kırmızı alarm
Uzmanlara göre sanal bahis ve oyun sitelerine düzenli para çıkışı, bankalar için önemli bir uyarı sinyali. Bu tür harcamalar, kredi geri ödeme kapasitesini zayıflatan bir unsur olarak görülüyor ve başvuruların reddedilmesine yol açabiliyor.
Kara listeye girenler kredide zorlanıyor
Bankalar bu denetimleri büyük ölçüde otomatik sistemlerle yapıyor. Kara para aklama ve finansal suçlarla mücadelede kullanılan AML yazılımları ve yapay zekâ destekli analizler, olağan dışı hareketleri tespit ediyor. Şüpheli işlemler tespit edilen müşteriler, sistemde “yüksek riskli” olarak işaretlenebiliyor.
İstanbul’da görev yapan bir banka şube müdürü, süreci şöyle özetliyor:
Eskiden kredi notu yüksek olan bir müşteriye kredi vermek daha kolaydı. Şimdi ise hesabın nasıl kullanıldığına bakıyoruz. Bahis sitelerine düzenli para çıkışı olan ya da sık sık farklı kişilerden para alıp gönderen bir müşteri, gelir seviyesi iyi olsa bile riskli kabul edilebiliyor. Bu, şube müdürünün kişisel kararı değil; sistemin ürettiği risk skorunun bir sonucu.
Yapay zekâ kredi kararını belirliyor
Bankalar, Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu (KKB) verilerinin yanı sıra, kendi iç denetim birimlerinin analizlerini de kullanıyor. Yapay zekâ destekli sistemler; “gelirle uyumsuz harcama”, “düzensiz para trafiği” ve “riskli sektörlerle temas” gibi unsurları puanlayarak kredi kararını doğrudan etkiliyor.
