Bunlardan ilki; Doğru bir müdahale yapılsaydı Yeşilçam yıldızı kurtulabilir miydi?
Evet; belki kurtulma ihtimali vardı, belki de bu üzücü olayın gerçekleştiği an bilinçli bir müdahale yapılsa dahi sonuç yine hüsran olacaktı. Bu bilinmez ama günlük hayatta herkesin başına gelmesi olağan olan “Tıkanma”, tıp dilinde “Heimlich Manevrası” esnasında neler yapılmadır? En doğru müdahale yöntemi nasıldır? İnceleyelim;
Bahsi geçen tıkanma durumu, Dr. Henry Jay Heimlich tarafından 1974 yılında tarif edilmiştir. Solunum yolunun yabancı cisim tarafında tıkanması sonucu oluşan boğulma durumlarında kullanılan ve hayat kurtaran bir manevradır. Yabancı cisim ile olan boğulmalar erişkinlerde kalp krizi ile karıştırılabilir. Hastanın klinik tablosu, yemek sırasında birden bir şey söyleyemeden, yere yığıldıkları ve öldükleri için, eski yıllarda kalp krizinden kaybedildikleri sanılmış ve yanlış olarak "Cafe coronary" olarak adlandırılır.
Yabancı cisimlerle boğulmalar sıklıkla yemek sırasında olur, o sırada ağızda olan yiyecek, kemik ya da herhangi sert bir madde solunumla soluk borusuna kaçar. Cisim, soluk borusunu kısmi veya tam olarak tıkar. Tam tıkanmalarda müdahale ile yabancı cisim çıkarılmazsa ölüm kaçınılmazdır.
Hastadaki belirtileri
. Olay çoğunlukla yemek sırasında olur.
. Hasta konuşamaz, bağıramaz.
. Kısmen tıkanma varsa öksürmeye çalışır ve tiz bir ses çıkarır.
. Yüzü oksijensizlikten morarır.
. Çaresizlik içinde boğazını tutar.
. Kısa bir süre sonra bilinci kaybolarak yere yığılır. Tam tıkanmada 3-4 dakika içinde cisim çıkarılmazsa ölüm meydana gelir.
Hemen harekete geçilmeli
Bu durumda yabancı cisim hastanın ağzından el ile çıkarılamayacak kadar aşağı inmiş ise Heimlich Manevrası yapılır. Hastanın bilinci henüz kaybolmamışsa, hastaya manevrayı yapacak olan kişi hastanın arkasına geçer ve ellerini hastanın göbek ile kaburgalar arasındaki kısmına kenetler. Daha sonra ani bir hareketle, yumruğu ile karnına doğru basınç uygulayarak hastanın ayakları yerden kesilinceye kadar kaldırır. Bu işlem, solunum yolunu tıkayan cismin ağızdan atılmasına kadar devam eder. Burada amaç karına yapılan basınç artışının akciğerleri sıkıştırması ve tıkayan cismin basınçla dışarı atılmasının sağlanmasıdır.
Bilincini kaybetmiş kişilerde Heimlich Manevrası
• Hasta yere yatırılır, yan pozisyonda sırtına 5 kez vurulur,
• Tıkanma açılmadığı taktirde hasta düz bir zeminde başı yana çevrilir,
• Hastanın bacakları üzerine ata biner şekilde oturulur,
• Bir elin topuğunu göbek ile göğüs kemiği arasına yerleştirilir, diğer el üzerine konur,
• Göbeğin üzerinden kürek kemiklerine doğru eğik bir baskı uygulanır,
• Şah damarından nabız ve solunum değerlendirilir,
• İşleme yabancı cisim çıkıncaya kadar devam edilir,
• 112’den tıbbi yardım istenir,
• Bu hareketi 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar ya da yardım gelinceye kadar devam edin.
Bu tür olgularda havayolu tıkanıklığından şüphelenildiğinde, ilkyardımcılar "Temel Yaşam Desteği" uygulamalarını yapar. Kurtarıcı nefes verdikten sonra hava gitmiyorsa tıkanıklık olduğu düşünülür, ilkyardımcı ağız içinde yabancı cisim olup olmadığını kontrol etmeli, yabancı cisim görüyorsa çıkarmalıdır. Havayolu tıkanıklığı varsa havayolunu açacak manevraları profesyonel acil yardım ekibi uygular.
Bebeklerde tam tıkanıklık olan hava yolunun açılması
• Bebek ilkyardımcının bir kolu üzerine ters olarak yatırılır,
• Başparmak ve diğer parmakların yardımıyla bebeğin çenesi kavranarak boynundan tutulur ve yüzüstü pozisyonda öne doğru eğilir,
• Baş gergin ve gövdesinden aşağıda bir pozisyonda tutulur,
• 5 kez el bileğinin iç kısmı ile bebeğin sırtına kürek kemiklerinin arasına hafifçe vurulur,
• Diğer kolun üzerine başı elle kavranarak sırtüstü çevrilir,
• Yabancı cismin çıkıp çıkmadığına bakılır,
• Çıkmadıysa başı gövdesinden aşağıda olacak sırtüstü şekilde tutulur,
• 5 kez iki parmakla göğüs kemiğinin alt kısmından karnın üs kısmına baskı uygulanır,
• Yabancı cisim çıkana kadar devam edilir,
• 112’den tıbbi yardım istenir.
