ABD'de Meta'ya karşı çocuk ve gençlerin sosyal medya kullanımıyla ilgili açılan önemli dava Oakland'da başladı. Dört öncü eyalet, Facebook ve Instagram'ın genç kullanıcıları platformlarda tutacak şekilde tasarlandığını savunuyor. Meta, olası cezaların teorik olarak 1,4 trilyon dolara ulaşabileceğini belirtirken eyaletler daha düşük bir tutarın gündeme gelebileceğini ifade ediyor.
Facebook ve Instagram'ın sahibi Meta Platforms, ABD'de çocuk ve gençlerin sosyal medya kullanımına ilişkin şimdiye kadarki en kapsamlı davalardan biriyle karşı karşıya. California'nın Oakland kentindeki federal mahkemede başlayan yargılamada, Meta'nın platformlarını genç kullanıcıların dikkatini mümkün olduğunca uzun süre tutacak biçimde tasarladığı, bu tasarımların olası zararlarını kamuoyundan gizlediği ve 13 yaşından küçük çocuklara ait verileri gerekli ebeveyn izni olmadan topladığı iddia ediliyor. Meta suçlamaları reddediyor.
29 eyalet davada, dört eyalet öncü konumda
Davanın kapsamı konusunda kamuoyuna yansıyan bilgilerde önemli bir ayrım bulunuyor. Reuters'a göre iki partili bir koalisyondaki 29 ABD eyaleti Meta'ya karşı federal davada yer alıyor. Ancak mevcut yargılamada California, Colorado, Kentucky ve New Jersey öncü davacılar olarak bulunuyor. Diğer eyaletlerin taleplerinin farklı aşamalarda ele alınması bekleniyor.
Eyaletler, Meta'nın Facebook ve Instagram'da beğeni sistemi, sonsuz kaydırma ve sürekli içerik akışı gibi özellikleri gençlerin platformlarda daha fazla vakit geçirmesini sağlamak amacıyla kullandığını ileri sürüyor. 2023'te açılan ilk federal şikâyette de Meta'nın genç kullanıcıların etkileşimini artırmayı temel ticari hedeflerinden biri hâline getirdiği ve bazı tasarım özelliklerinin kompulsif kullanımı teşvik ettiği iddia edilmişti.
1,4 trilyon dolar kesinleşmiş bir tazminat değil
Davayla ilgili öne çıkan 1,4 trilyon dolarlık rakam, Meta hakkında verilmiş bir tazminat kararı değil. Meta, mahkemeye sunduğu belgelerde California, Colorado, Kentucky ve New Jersey'in taleplerinin yasal azami cezalar üzerinden hesaplanması hâlinde toplam yükümlülüğün 1,4 trilyon dolara kadar çıkabileceğini bildirdi.
Reuters'ın 18 Ağustos tarihli haberine göre Meta, olası cezanın 1,4 trilyon dolara ulaşabileceğini savunurken eyalet başsavcılıkları mahkemedeki bir duruşmada tutarın yaklaşık 200 milyar dolara daha yakın olabileceğini belirtti. Dolayısıyla 1,4 trilyon dolar, şu aşamada kesinleşmiş veya mahkeme tarafından hükmedilmiş bir miktar değil; davanın en yüksek teorik hesaplamalarından biri.
Associated Press'e konuşan hukuk uzmanları da 1,4 trilyon dolar seviyesinde nihai bir cezanın uygulanmasını son derece düşük ihtimal olarak değerlendiriyor. Nihai sorumluluk ve olası cezanın miktarı, yargılama sonunda mahkeme tarafından belirlenecek.
Meta suçlamaları reddediyor
Meta'nın avukatları, şirketin çocukları veya gençleri bilinçli şekilde bağımlı hâle getirmeye çalıştığı iddiasını reddetti. Şirket, genç kullanıcıları korumaya yönelik güvenlik araçları geliştirdiğini ve sosyal medya kullanımı ile gençlerin ruhsal sorunları arasında davacıların ileri sürdüğü biçimde kesin bir nedensellik ilişkisinin kanıtlanmadığını savunuyor.
New Jersey Başsavcılığı ise davanın temelinde Meta'nın Facebook ve Instagram'daki özellikleri çocukları ve gençleri platformlarda daha uzun süre tutacak biçimde tasarladığı, gençlerin ruhsal ve fiziksel sağlığı üzerindeki riskleri yeterince açıklamadığı iddialarının bulunduğunu belirtiyor.
Yargılamanın yaklaşık altı hafta sürmesi bekleniyor. Meta CEO'su Mark Zuckerberg ve Instagram yöneticisi Adam Mosseri'nin de dava kapsamında ifade vermesi öngörülüyor.
Kaynak: Reuters, Associated Press, New Jersey Başsavcılığı, Colorado Başsavcılığı, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu
Derleme: OGÜNhaber GPT
