Hürmüz Boğazı’ndaki küresel kilitlenmeden hareketle 2 Mayıs tarihli yazımda “Dünyanın canı beş boğazda mı kilitli?” diye sormuş; “Hürmüz Boğazı-Malakka Boğazı-Babü’l-Mendeb Boğazı-Süveyş Kanalı-Panama Kanalı’na” dikkat çekmiş ve şöyle demiştim:
“Evet, can boğazdan gelir ama dünyanın canı da beş boğazda kilitlidir.
Yaşa ve gör… Gör ki daha neler neler olacak ve göreceklerimizin yanında gördüklerimiz devede kulak kalacak!”

Arkadaşlar!
Petrolün varil fiyatı 100 dolara dayandı.
Bu fiyat sadece Brent fiyatı. Piyasa fiyatını, bu fiyatın yüzde 30 fazlası olarak düşünün…
Peki, neden yeniden yükselişe geçti?
Hemen Amerika-İran Savaşı yeniden başladı ve Hürmüz Boğazı yeniden kapandı diye söyleyeceksinizdir.
Evet ama sadece bu değil işte…
Bahsettiğim boğazlardan Babü’l Mendeb Boğazı krizi de devreye alındı.
Babü’l Mendeb nerede ve neden önemlidir?
Bu boğaz Hint Okyanusundan Kızıl Denize giriş kapısı… Basra Körfezinden hareket eden ve Hürmüz Boğazını geçen tankerlerle, Asya’dan gelen tüm ticaret gemilerinin Avrupa’ya ulaşmak için geçecekleri Süveyş Kanalı’na giriş noktası olduğu için bu kadar çok önemli…
Husi’lerin kontrolünde olan Yemen’in kontrolünde bir boğaz…
Husiler ise İran’ın kontrolünde…
Arabistan’ın ağırlıklı petrol sevkiyat noktaları nerede?
Basra körfezi kıyısında…
Ama Hürmüz Boğazı kapalı olunca, Arabistan, batı kıyısındaki Kızıl Denize yöneldi.
Buradan Asya ülkelerine ve özellikle de Çin’e satacakları petrol tankerleri ise Babü’l Mendep Boğazında Husilerce vuruldu.
Keza Avrupa’ya giden gemiler bu boğazın hemen dışında Aden Körfezinde yığılmaya başladı.
Yani ne oldu?
Asya-Avrupa deniz ticaret noktası bu boğazda kilitlendi.
Bu kadar mı?
Tabi ki değil; çünkü İran-Amerikan savaşının yeniden alevlenmesi ve dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 50 civarı yükünü taşıyan ve şimdilerde kilitlenen bu iki boğazın da geçiş vermemesi üzerinde Asya bölgesi ve Basra Körfezinden dünya tarım ticaretine gönderilecek olan gübre sevkiyatı da büyük darbe yedi.
Bu ne demek?
Küresel gıda rezervinin ana kalemi buğday krizi de kapıda demektir.

Petrol ve türev ürünlerindeki aşırı fiyat yükselişi ve erişim riskinin baş göstermesi neyin işareti?
Geçen günlerde yazdığım bir yazıda söylediğim Küresel Ekonomideki Ağustos Şoku’na buğday odaklı gıda kaleminin de eklenerek daha yakıcı/yıkıcı ve yıpratıcı sonuçlar doğuracağının en büyük emaresi!

Arkadaşlar!
İran-Amerikan savaşıyla ilgili defalarca söylediğim bir tespiti daha açık ve yalın bir dille yineliyorum:
İran, küresel manipülasyon, şoklama ve kriz dinamiğinde Amerika’nın en büyük ve en vazgeçilmez ortağıdır.
Kimse bana İran’ın masum olduğunu söylemesin! Amerika ve İsrail yaşanan kötülüklerden ne kadar sorumlu ise emin olun İran’ın vebali daha az değildir!
Ortadoğu’da Amerika’nın en büyük müttefiki İsrail olarak dillendirilir ama Amerikan menfaatlerinin bölgesel maksimizasyonunda İran’ın üslendiği rol aslında İsrail’den daha şümullü/daha derin ve daha hayatidir.
Amerika, İsrail’in güvenliği için bölgeye geldiğini söylese de; buna çanak tutan ve gerekçe oluşturup Amerika’ya “gel gel” eden İran’dan başkası değildir.
Allah aşkına, Husi’ler Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısından hareket eden iki tankeri kendiliğinden mi vurdu?
Bu vuruşun küresel petrol ve enerji krizine doğrudan, gıda krizine ise dolaylı yoldan hizmet edeceğini bilmiyor muydu?
Demedi demeyin;
Yakında, belki de bugün-yarın bir gemi kazası sonucu Süveyş Kanalı da kapanırsa asla şaşırmayın! Kaza yapan gemi veya gemilerin kanaldan kaldırılarak bir türlü kanalın açılamadığını ve bunun için taaa Amerika’lardan kurtarma gemisi beklendiğini duyarsanız hiç şaşırmayın!
Hürmüz Boğazı konusunda durumdan vazife çıkartan Amerika’nın önümüzdeki günlerde Babü’l Mendeb Boğazı ile de ilgili bir planı olduğunu ve bu plan çerçevesinde hür dünyanın ticaret damarına stent takarak açık hale getirmek için savaş filolarından birini bölgeye sevk edip; Trump efendinin, “ben olmasam dünya Husi’lerle bile başa çıkamıyor ve deniz güvenliğini sağlayamıyor” dediğini duyacaksınız!
Ama aslında olan nedir?
Aslında olan; Güç ve Akıl Sahiplerince planlanıp icra safhasına sokulan senaryodan başka bir şey değildir.
Bu minvalde bakınca “Amerika oyunun ana kahraman karakteri, İran oyunun kötü karakteri, İsrail kahraman Amerika’nın yardımcı karakterinden” başka bir şey değildir.

Türkiye açısından bakarsak:
Arkadaşlar!
Sayın Erdoğan ve iktidarın ekonomi yöneticileri-diplomasi yapıcılarının bu ve benzeri konularda ciddi hazırlıklar yaptığına kaniyim.
Ama bugün işaretleri beliren kriz ve beklenen şokun bugüne kadar yaşananlardan çok daha büyük/derin ve kapsamlı olacağını düşünürsek maalesef ülkemiz de dahil; gelişmekte olan ülkelerin siyasal ve ekonomik anlamda sonuçlardan azade kalabilmesi pek de mümkün görünmemektedir.
Ne yazık ki, başta bankalar/döviz kurları/borsalar olmak üzere; finansal piyasalarda ciddi bir gümbürtü kopacağını hatta halkların asgari geçim standartlarında ciddi sıkıntılar baş göstereceğini söylemek zorundayım!
Özellikle, Türkiye özelinde umarım ben yanılırım ve umarım ki başta Cumhurbaşkanımız olmak üzere iktidarın politika yapıcıları ve Türk devlet aklı, daha proaktif yaklaşımlar ve revize politikalarla olası riskleri minimize eder!
Çünkü arkadaşlar Amerika bile bahsettiğim bu kriz ve şoktan azade değil ve kuvvetle muhtemel ki Ağustos sonlarına doğru önce gelişmekte olan ülke ekonomilerinde kendini gösterecek olan bu kriz ve şoklar, Eylül sonu Ekim başıyla birlikte Amerika’da da kendini gösterecek.
İşte o zaman kimse “Amerika’nın krizinden bize ne!/Oh olsun!/Dünyaya yaşattıklarını yaşıyorlar; beter olsunlar!” deme lüksüne sahip olmadığını çok iyi fark edecek.
Çünkü,
Amerika’nın yaşadığı herhangi bir kriz, domino etkisiyle geri kalan dünyada fırtınaya dönüşecektir!


Bir sonraki Bir Portre yazımızda buluşmak ümidi ile Allah'a emanet olun sevgili okurlar.