Geçen gün birisi sosyal medya üzerinden bir yorum videosu gönderdi.
Konu, Amerikan ve Avrupa ekonomisinde açılan gedikler. Bu ülkelerdeki yüksek vergiler sebebiyle Çin ve Hindistan’a kaçan yatırımlar…
Videoda konuşan arkadaş İbn-i Haldun’un şu sözünü referans gösteriyor:
“Bir devletin gidişatını görmek istiyorsanız vergilere bakın. Vergiler yükseliyorsa devlet düşüşte demektir…”
Kendi konseptinde bu tespit geçerliliğini hala sürdürüyor mu?
Evet…
Yorumcu, tespitlerine devam ediyor ve “…derin devlet, Amerikan şirketlerini başta yükselen vergiler olmak üzere birkaç başka negatif parametreler oluşturarak Çin’e götürdü” diyor.
Arkadaşın tespitine katılıyorum ama gerekçe olarak dile getirdiği perspektifi biraz eksik buluyorum.

Arkadaşlar!
Çin’i yükselten ABD derin devleti değil; küresel bazda hakimiyet sahibi güç ve akıl sahipleridir.
Defalarca söyledim; Güç ve Akıl Sahipleri için her ne kadar Amerika ön planda olsa da Amerika’nın Avrupa’dan/ Çin’den/ Hindistan’dan/ Rusya’dan veya Mısır’dan bir farkı yoktur.
Bu küresel hakimlerin hakimiyeti sadece Amerika üzerinde değil; her ülke/devlet ve coğrafya üzerindedir.
Diyelim ki tespitler doğru ve bugün geldiği güç skalası itibariyle Çin istese Amerikan ekonomisini çökertir.
Peki, neden çökertmiyor veya çökertemiyor o halde? Bunu hiç düşündünüz mü?
Çünkü Çin bile küresel efendilerin rotası dışına çıkamaz da o yüzden…
İbn-i Haldun’un teorisinin temelli ve esaslı olduğuna itibar etmekle birlikte açıkçası bugünkü şart ve konjonktürün çok ama çok farklı saiklerle oluşup cereyan ettiği düşüncesindeyim.
Haldun’un tespiti, tek devlet veya tek bir imparatorluk bağlamında gayet isabetli. Ama artık dünyanın yaşadığı değişim ve dönüşüm akıl sınırlarını zorlayacak cinsten… Küresel gelişmelerden azade lokal hakimiyet içeren ülkesel/devletsel yükseliş ve çöküşler artık pek mümkün değil!

Düşünün:
Amerika ile İran arasında bir savaş ve Hürmüz Boğazı denen bir nokta tüm dünyayı/bütün ülkeleri derinden ve esaslı etkiliyor.
Böyle bir iç içe geçmişlik ve hatta bir dişlinin çarkları gibi küresel bir bağımlılaşmanın var olduğu dünyada, yükseliş ve çöküşleri salt vergi artış/azalışlarıyla veya bir başka ülkeye kaçan üretim çarkıyla izah etmek mümkün değildir.
Artık dünya bambaşka bir evreye girdi arkadaşlar. Artık tavşan da tazı da, Karagöz de Hacivat da iyi polis de kötü polis de aynı el tarafından yönetilmekte ve yönlendirilmekte…

Hâl ve ahval böyleyken ve küreseli elinde tutan bir güç odağı mevcutken başta Amerika bile olmak üzere ülkelerin kendi içlerinde realize ettiği olumlu pratiklerin veya olumsuz tasarrufların belirleyicilik etkisi lokal düzeyde kalmaya mecburdur ve harici gelişmelerin negatif veya pozitif etkisinden uzak kalamaz! Olamaz ve olamadığını da görüyoruz zaten…

Sonuç:
Dünya eski dünya değil ve eski paradigmaların belirleyici olduğu bir yer hiç değil.
En basitinden; eskiden internet mi vardı/yapay zeka mı vardı/İHA-SİHA-Drone-Balistik füzeler mi vardı?
Ülke vatandaşlarını sosyal medya üzerinden manipüle etme imkanı mı vardı?
Bir yerde yaşanan bir savaşın on bin km. ötedeki coğrafya ve toplulukları etkileme gücü bu düzeylerde miydi?

Ezcümle;
Kim ne derse desin, dünya makas değiştiriyor ve yeni bir düzen inşa ediliyor.
Bu süreç ise yeni-yepyeni konsept ve konteksle yaşanıyor, yaşatılıyor. Tarihî olayların ve tarihsel figürlerin fikirleri ve asırlara sâri teorileri elbette önemlidir, dikkate alınmalıdır ama doğru sonuca ulaşmak için mutlaka yeni dünyanın yeni konsepti çerçevesinde harmanlanmalı ve pratize edilmelidir.
Aksi takdirde, değişen moda trendine rağmen bugünün insanına 100 yıl/500 yıl/1000 yıl önceki elbiseyi giydirme klişecilik ve ezberciliğinden öteye geçmez.
Bu da eğreti durur, cuk oturmaz veya ya dar gelir, ya da bol!


Bir sonraki Bir Portre yazımızda buluşmak ümidi ile Allah'a emanet olun sevgili okurlar.